🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 88
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 38 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.88local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 38 Shlokas
MBh 12.88.1
राष्ट्रगुप्तिं च मे राजन राष्ट्रस्यैव च संग्रहम
सम्यग जिज्ञासमानाय परब्रूहि भरतर्षभ
MBh 12.88.2
राष्ट्रगुप्तिं च ते सम्यग राष्ट्रस्यैव च संग्रहम
हन्त सर्वं परवक्ष्यामि तत्त्वम एकमनाः शृणु
MBh 12.88.3
गरामस्याधिपतिः कार्यॊ दश गराम्यस तथापरः
दविगुणायाः शतस्यैवं सहस्रस्य च कारयेत
MBh 12.88.4
गरामे यान गरामदॊषांश च गरामिकः परिपालयेत
तान बरूयाद दश पायासौ स तु विंशतिपाय वै
MBh 12.88.5
सॊ ऽपि विंशत्यधिपतिर वृत्तं जानपदे जने
गरामाणां शतपालाय सर्वम एव निवेदयेत
MBh 12.88.6
यानि गरमीण भॊज्यानि गरामिकस तान्य उपाश्नुयात
दश पस तेन भर्तव्यस तेनापि दविगुणाधिपः
MBh 12.88.7
गरामं गरामशताध्यक्षॊ भॊक्तुम अर्हति सत्कृतः
महान्तं भरतश्रेष्ठ सुस्फीत जनसंकुलम
तत्र हय अनेकम आयत्तं राज्ञॊ भवति भारत
MBh 12.88.8
शाखा नगरम अर्हस तु सहस्रपतिर उत्तमम
धान्यहैरण्यभॊगेन भॊक्तुं राष्ट्रिय उद्यतः
MBh 12.88.9
तथा यद गरामकृत्यं सयाद गरामिकृत्यं च ते सवयम
धर्मज्ञः सचिवः कश चित तत परपश्येद अतन्द्रितः
MBh 12.88.10
नगरे नगरे च सयाद एकः सर्वार्थचिन्तकः
उच्चैः सथाने घॊररूपॊ नक्षत्राणाम इव गरहः
भवेत स तान परिक्रामेत सर्वान एव सदा सवयम
MBh 12.88.11
विक्रयं करयम अध्वानं भक्तं च स परिव्ययम
यॊगक्षेमं च संप्रेक्ष्य वणिजः कारयेत करान
MBh 12.88.12
उत्पत्तिं दानवृत्तिं च शिल्पं संप्रेक्ष्य चासकृत
शिल्पप्रतिकरान एव शिल्पिनः परति कारयेत
MBh 12.88.13
उच्चावचकरा नयाय्याः पूर्वराज्ञां युधिष्ठिर
यथा यथा न हीयेरंस तथा कुर्यान महीपतिः
MBh 12.88.14
फलं कर्म च संप्रेक्ष्य ततः सर्वं परकल्पयेत
फलं कर्म च निर्हेतु न कश चित संप्रवर्तयेत
MBh 12.88.15
यथा राजा च कर्ता च सयातां कर्मणि भागिनौ
समवेक्ष्य तथा राज्ञा परणेयाः सततं कराः
MBh 12.88.16
नॊच्छिन्द्याद आत्मनॊ मूलं परेषां वापि तृष्णया
ईहा दवाराणि संरुध्य राजा संप्रीति दर्शनः
MBh 12.88.17
परद्विषन्ति परिख्यातं राजानम अति खादनम
परद्विष्टस्य कुतः शरेयः संप्रियॊ लभते परियम
MBh 12.88.18
वत्सौपम्येन दॊग्धव्यं राष्ट्रम अक्षीण बुद्धिना
भृतॊ वत्सॊ जातबलः पीडां सहति भारत
MBh 12.88.19
न कर्म कुरुते वत्सॊ भृशं दुग्धॊ युधिष्ठिर
राष्ट्रम अप्य अतिदुग्धं हि न कर्म कुरुते महत
MBh 12.88.20
यॊ राष्ट्रम अनुगृह्णाति परिगृह्य सवयं नृपः
संजातम उपजीवन स लभते सुमहत फलम
MBh 12.88.21
आपद अर्थं हि निचयान राजान इह चिन्वते
राष्ट्रं च कॊशभूतं सयात कॊशॊ वेश्म गतस तथा
MBh 12.88.22
पौरजानपदान सर्वान संश्रितॊपाश्रितांस तथा
यथाशक्त्य अनुकम्पेत सर्वान अभ्यन्तरान अपि
MBh 12.88.23
बाह्यं जनं भेदयित्वा भॊक्तव्यॊ मध्यमः सुखम
एवं न संप्रकुप्यन्ते जनाः सुखितदुःखिताः
MBh 12.88.24
पराग एव तु करादानम अनुभाष्य पुनः पुनः
संनिपत्य सवविषये भयं राष्ट्रे परदर्शयेत
MBh 12.88.25
इयम आपत समुत्पन्ना परचक्रभयं महत
अपि नान्ताय कल्पेत वेणॊर इव फलागमः
MBh 12.88.26
अरयॊ मे समुत्थाय बहुभिर दस्युभिः सह
इदम आत्मवधायैव राष्ट्रम इच्छन्ति बाधितुम
MBh 12.88.27
अस्याम आपदि घॊरायां संप्राप्ते दारुणे भये
परित्राणाय भवतां परार्थयिष्ये धनानि वः
MBh 12.88.28
परतिदास्ये च भवतां सर्वं चाहं भयक्षये
नारयः परतिदास्यन्ति यद धरेयुर बलाद इतः
MBh 12.88.29
कलत्रम आदितः कृत्वा नश्येत सवं सवयम एव हि
अपि चेत पुत्रदारार्थम अर्थसंचय इष्यते
MBh 12.88.30
नन्दामि वः परभावेन पुत्राणाम इव चॊदये
यथाशक्त्य अनुगृह्णामि राष्ट्रस्यापीडया च वः
MBh 12.88.31
आपत्स्व एव च बॊढव्यं भवद्भिः सद गवैर इव
न वः परिय तरं कार्यं धनं कस्यां चिद आपदि
MBh 12.88.32
इति वाचा मधुरया शलक्ष्णया सॊपचारया
सवरश्मीन अभ्यवसृजेद युगम आदाय कालवित
MBh 12.88.33
परचारं भृत्यभरणं वययं गॊग्राम तॊ भयम
यॊगक्षेमं च संप्रेक्ष्य गॊमिनः कारयेत करान
MBh 12.88.34
उपेक्षिता हि नश्येयुर गॊमिनॊ ऽरण्यवासिनः
तस्मात तेषु विशेषेण मृदुपूर्वं समाचरेत
MBh 12.88.35
सान्त्वनं रक्षणं दानम अवस्था चाप्य अभीक्ष्णशः
गॊमिनां पार्थ कर्तव्यं संविभागाः परियाणि च
MBh 12.88.36
अजस्रम उपयॊक्तव्यं फलं गॊमिषु सर्वतः
परभावयति राष्ट्रं च वयवहारं कृषिं तथा
MBh 12.88.37
तस्माद गॊमिषु यत्नेन परीतिं कुर्याद विचक्षणः
दयावान अप्रमत्तश च करान संप्रणयन मृदून
MBh 12.88.38
सर्वत्र कषेमचरणं सुलभं तात गॊमिभिः
न हय अतः सदृशं किं चिद धनम अस्ति युधिष्ठिर
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 87
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 89 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷