🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 314
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 49 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.314local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 49 Shlokas
MBh 12.314.1
[भी]
एतच छरुत्वा तु वचनं कृतात्मा कृतनिश्चयः
आत्मनात्मानम आस्थाय दृष्ट्वा चात्मानम आत्मना
MBh 12.314.2
कृतकार्यः सुखी शान्तस तूस्नीं परायाद उदङ मुखः
शैशिरं गिरिम उद्दिश्य सधर्मा मातरिश्वनः
MBh 12.314.3
एतस्मिन्न एव काले तु देवर्षिर नारदस तदा
हिमवन्तम इयाद दरष्टुं सिद्धचारणसेवितम
MBh 12.314.4
तम अप्सरॊगणाकीर्णं गीतस्वननिनादितम
किंनराणां समूहैश च भृङ्गराजैस तथैव च
MBh 12.314.5
मद्गुभिः खञ्जरीतैश च विचित्रैर जीव जीवकैः
चित्रवर्णैर मयूरैश च केका शतविराजितैः
राजहंस समूहैश च हृष्टैः परभृतैस तथा
MBh 12.314.6
पक्षिराजॊ गरुत्मांश च यं नित्यम अधिगच्छति
चत्वारॊ लॊकपालश च देवाः सर्षिगणास तथा
यत्र नित्यं समायान्ति लॊकस्य हितकाम्यया
MBh 12.314.7
विष्णुना यत्र पुत्रार्थे तपस तप्तं महात्मना
यत्रैव च कुमारेण बाल्ये कषिप्ता दिवौकसः
MBh 12.314.8
शक्तिर नयस्ता कषितितले तरैलॊक्यम अवमन्य वै
यत्रॊवाच जगत सकन्दः कषिपन वाक्यम इदं तदा
MBh 12.314.9
यॊ ऽनयॊ ऽसति मत्तॊ ऽभयधिकॊ विप्रा यस्याधिकं परियाः
यॊ बरह्मण्यॊ दवितीयॊ ऽसति तरिषु लॊकेषु वीर्यवान
MBh 12.314.10
सॊ ऽभयुद्धरत्व इमां शक्तिम अथ वा कम्पयत्व इति
तच छरुत्वा वयथिता लॊकाः क इमाम उद्धरेद इति
MBh 12.314.11
अथ देवगणं सर्वं संभ्रान्तेन्द्रिय मानसम
अपश्यद भगवान विष्णुः कषिप्रं सासुरराक्षसम
किं नव अत्र सुकृतं कार्यं भवेद इति विचिन्तयन
MBh 12.314.12
स नामृष्यत तं कषेपम अवैक्षत च पावकिम
स परहस्य विशुद्धात्मा शक्तिं परज्वलितां तदा
कम्पयाम आस सव्येन पानिना पुरुषॊत्तमः
MBh 12.314.13
शक्त्यां तु कम्पयानायां विष्णुना बलिना तदा
मेदिनी कम्पिता सर्वा सशैलवनकानना
MBh 12.314.14
शक्तेनापि समुद्धर्तुं कम्पिता सा न तूद्धृता
रक्षता सकन्द राजस्य धर्षणां परभविष्णुना
MBh 12.314.15
तां कम्पयित्वा भगवान परह्रादम इदम अब्रवीत
पश्य वीर्यं कुमारस्य नैतद अन्यः करिष्यति
MBh 12.314.16
सॊ ऽमृष्यमाणस तद वाक्यं समुद्धरण निश्चितः
जग्राह तां तस्य शक्तिं न चैनाम अप्य अकम्पयत
MBh 12.314.17
नादं महान्तं मुक्त्वा स मूर्च्छितॊ गिरिमूर्धनि
विह्वलः परापतद भूमौ हिरण्यकशिपॊः सुतः
MBh 12.314.18
यत्रॊत्तरां दिशिं गत्वा शैलराजस्य पार्श्वतः
तपॊ ऽतप्यत दुर्धर्षस तात नित्यं वृषध्वजः
MBh 12.314.19
पावकेन परिक्षिप्तॊ दीप्यता तस्य चाश्रमः
आदित्यबन्धनं नाम दुर्धर्षम अकृतात्मभिः
MBh 12.314.20
न तत्र शक्यते गन्तुं यक्षराक्षस दानवैः
दशयॊजनविस्तारम अग्निज्वाला समावृतम
MBh 12.314.21
भगवान पवकस तत्र सवयं तिष्ठति वीर्यवा
सर्वविघ्नान परशमयन महादेवस्य धीमतः
MBh 12.314.22
दिव्यं वर्षसहस्रं हि पादेनैकेन तिष्ठतः
देवान संतापयंस तत्र महादेवॊ धृतव्रतः
MBh 12.314.23
ऐन्द्रीं तु दिशम आस्थाय शैलराजस्य धीमतः
विविक्ते पर्वत तते पाराशर्यॊ महातपः
वेदान अध्यापयाम आस वयासः शिष्यान महातपः
MBh 12.314.24
सुमन्तुं च महाभागं वैशम्पायनम एव च
जैमिनिं च महाप्राज्ञं पैलं चापि तपस्विनम
MBh 12.314.25
एभिः शिष्यैः परिवृतॊ वयास आस्ते महातपः
तत्राश्रमपदं पुण्यं ददर्श पितुर उत्तमम
आरणेयॊ विशुद्धात्मा नभसीव दिवाकरः
MBh 12.314.26
अथ वयासः परिक्षिप्तं जवजन्तम इव पावकम
ददर्श सुतम आयान्तं दिवाकरसमप्रभम
MBh 12.314.27
असज्जमानं वृक्षेषु शैलेषु विषमेषु च
यॊगयुक्तं महात्मानं यथा बानं गुणच्युतम
MBh 12.314.28
सॊ ऽभिगम्य पितुः पादाव अगृह्णाद अरणीसुतः
यथॊपजॊषं तैश चापि समागच्छन महामुनिः
MBh 12.314.29
ततॊ निवेदयाम आस पित्रे सर्वम अशेषतः
शुकॊ जनकराजेन संवादं परीतमानसः
MBh 12.314.30
एवम अध्यापयञ शिष्यान वयासः पुत्रं च वीर्यवान
उवास हिमवत्पृष्ठे पाराशर्यॊ महामुनिः
MBh 12.314.31
ततः कदा चिच छिष्यास तं परिवार्यावतस्थिरे
वेदाध्ययनसंपन्नाः शान्तात्मानॊ जितेन्द्रियाः
MBh 12.314.32
वेदेषु निष्ठां संप्राप्य साङ्गेष्व अतितपस्विनः
अथॊचुस ते तदा वयासं शिष्याः पराञ्जलयॊ गुरुम
MBh 12.314.33
महता शरेयसा युक्ता यशसा च सम वर्धिताः
एकं तव इदानीम इच्छामॊ गुरुणानुग्रहं कृतम
MBh 12.314.34
इति तेषां वचः शरुत्वा बरह्मर्षिस तान उवाच ह
उच्यताम इति तद वत्सा यद वः कार्यं परियं मया
MBh 12.314.35
एतद वाक्यं गुरॊः शरुत्वा शिष्यास ते हृष्टमानसाः
पुनः पराञ्जलयॊ भूत्वा परनम्य शिरसा गुरुम
MBh 12.314.36
ऊचुस ते सहिता राजन्न इदं वचनम उत्तमम
यदि परीत उपाध्यायॊ धन्याः समॊ मुनिसत्तम
MBh 12.314.37
काङ्क्षाम अस्तु वयं सर्वे वरं दत्तं महर्षिणा
सस्थः शिष्यॊ न ते खयातिं गच्छेद अत्र परसीद नः
MBh 12.314.38
चत्वारस ते वयं शिष्या गुरुपुत्रश च पञ्चमः
इह वेदाः परतिष्ठेरन्न एष नः काङ्क्षितॊ वरः
MBh 12.314.39
शिष्याणां वचनं शरुत्वा वयासॊ वेदार्थ तत्त्ववित
पराशरात्मजॊ धीमान परलॊकार्थ चिन्तकः
उवाच शिष्यान धर्मात्मा धर्म्यं नैःश्रेयसं वचः
MBh 12.314.40
बराह्मणाय सदा देयं बरह्म शुश्रूसवे भवेत
बरह्मलॊके निवासं यॊ धरुवं समभिकाङ्क्षति
MBh 12.314.41
भवन्तॊ बहुलाः सन्तु वेदॊ विस्तार्यताम अयम
नाशिष्ये संप्रदातव्यॊ नाव्रते नाकृतात्मनि
MBh 12.314.42
एते शिष्यगुणाः सर्वे विज्ञातव्या यथार्थतः
नापरीक्षित चारित्रे विद्या देया कथं चन
MBh 12.314.43
यथा हि कनकं शुद्धं तापछेदनिघर्षणैः
परीक्षेत तथा शिष्यान ईक्षेत कुलगुणादिभिः
MBh 12.314.44
न नियॊज्याश च वः शिष्या अनियॊगे महाभये
यथामतियथा पाथं तथा विद्या फलिष्यति
MBh 12.314.45
सर्वस तरतु दुर्गानि सर्वॊ भद्राणि पश्यतु
शरावयेच चतुरॊ वर्णान कृत्वा बराह्मणम अग्रतः
MBh 12.314.46
वेदस्याध्ययनं हीदं तच च कार्यं महत समृतम
सतुत्यर्थम इह देवानां वेदाः सृष्टाः सवयम्भुवा
MBh 12.314.47
यॊ निर्वदेत संमॊहाद बराह्मणं वेदपारगम
सॊ ऽपध्यानाद बराह्मणस्य पराभूयाद असंशयम
MBh 12.314.48
यश चाधर्मेण विब्रूयाद यश चाधर्मेण पृच्छति
तयॊर अन्यतरः परैति विद्वेषं वाधिगच्छति
MBh 12.314.49
एतद वः सर्वम आख्यातं सवाध्यायस्य विधिं परति
उपकुर्याच च शिष्याणाम एतच च हृदि वॊ भवेत
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 313
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 315 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷