🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 313
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 51 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.313local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 51 Shlokas
MBh 12.313.1
[भी]
ततः स राजा जनकॊ मन्त्रिभिः सह भारत
पुरः पुरॊहितं कृत्वा सर्वाण्य अन्तःपुराणि च
MBh 12.313.2
आसनं च पुरस्कृत्य रत्नानि विविधानि च
शिरसा चार्घ्यम आदाय पुरु पुत्रं समभ्यगात
MBh 12.313.3
स तदासनम आदाय बहुरत्नविभूषितम
सपर्ध्यास्तरण संस्तीर्णं सर्वतॊभद्रम ऋच्छिमत
MBh 12.313.4
पुरॊधसा संगृहीतं हस्तेनालभ्य पार्थिवः
परददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमार्चितम
MBh 12.313.5
तत्रॊपविष्टं तं कार्ष्णिं शास्त्रतः परत्यपूजयत
पाद्यं निवेद्य परथमम अर्घ्यं गां च नयवेदयत
स च तां मन्त्रवत पूजां परत्यगृह्णाद यथाविधि
MBh 12.313.6
परतिगृह्य च तां पूजां जनकाद दविजसत्तमः
गां चैव समनुज्ञाय राजानम अनुमान्य च
MBh 12.313.7
पर्यपृच्छन महातेजा राज्ञः कुशलम अव्ययम
अनामयं च राजेन्द्र शुकः सानुचरस्य ह
MBh 12.313.8
अनुज्ञातः स तेनाथ निषसाद सहानुगः
उदारसत्त्वाभिजनॊ भूमौ राजा कृताञ्जलिः
MBh 12.313.9
कुशलं चाव्ययं चैव पृष्ट्वा वैयासकिं नृपः
किम आगमनम इत्य एव पर्यपृच्छत पार्थिवः
MBh 12.313.10
[षुक]
पित्राहम उक्तॊ भद्रं ते मॊक्षधर्मार्थकॊविदः
विदेहराजॊ याज्यॊ मे जनकॊ नाम विश्रुतः
MBh 12.313.11
तत्र गच्छस्व वै तूर्णं यदि ते हृदि संशयः
परवृत्तौ वा निवृत्तौ वा स ते छेत्स्यति संशयम
MBh 12.313.12
सॊ ऽहं पितुर नियॊगात तवाम उपप्रस्तुम इहागतः
तन मे धर्मभृतां शरेष्ठ यथावद वक्तुम अर्हसि
MBh 12.313.13
किं कार्यं बराह्मणेनेह मॊक्षार्थश च किम आत्मकः
कथं च मॊक्षः कर्तव्यॊ जञानेन तपसापि वा
MBh 12.313.14
[जनक]
यत कार्यं बराह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच छृणु
कृतॊपनयनस तात भवेद वेद परायनः
MBh 12.313.15
तपसा गुरुवृत्त्या च बरह्मचर्येण चाभिभॊ
देवतानां पितॄणां चाप्य अनृणश चानसूयकः
MBh 12.313.16
वेदान अधीत्य नियतॊ दक्षिणाम अपवर्ज्य च
अभ्यनुज्ञाम अथ पराप्य समावर्तेत वै दविजः
MBh 12.313.17
समावृत्तस तु गार्हस्थ्ये सदारॊ नियतॊ वसेत
अनसूयुर यथान्यायम आहिताग्निस तथैव च
MBh 12.313.18
उत्पाद्य पुत्रपौत्रं तु वन्याश्रमपदे वसेत
तान्य एवाग्नीन यथाशास्त्रम अर्चयन्न अतिथिप्रियः
MBh 12.313.19
स वने ऽगनीन यथान्यायम आत्मन्य आरॊप्य धर्मवित
निर्द्वन्द्वॊ वीतरागात्मा बरह्माश्रमपदे वसेत
MBh 12.313.20
[षुक]
उत्पन्ने जञानविज्ञाने परत्यक्षे हृदि शाश्वते
किम अवश्यं निवस्तव्यम आश्रमेषु वनेषु च
MBh 12.313.21
एतद भवन्तं पृच्छामि तद भवान वक्तुम अर्हति
यथा वेदार्थ तत्त्वेन बरूहि मे तवं जनाधिप
MBh 12.313.22
[जनक]
न विना जञानविज्ञानं मॊक्षस्याधिगमॊ भवेत
न विना गुरु संबन्धं जञानस्याधिगमः समृतः
MBh 12.313.23
आचार्यः पलाविता तस्य जञानं पलव इहॊच्यते
विज्ञाय कृतकृत्यस तु तीर्णस तद उभयं तयजेत
MBh 12.313.24
अनुच्छेदाय लॊकानाम अनुच्छेदाय कर्मणाम
पूर्वैर आचरितॊ धर्मश चातुराश्रम्य संकथः
MBh 12.313.25
अनेन करमयॊगेन बहु जातिषु कर्मणा
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मॊक्षॊ नामेह लभ्यते
MBh 12.313.26
भवितैः कारणैश चायं बहु संसारयॊनिषु
आसादयति शुद्धात्मा मॊक्षं वै परथमाश्रमे
MBh 12.313.27
तम आसाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः
तरिष्व आश्रमेषु कॊ नव अर्थॊ भवेत परमम ईप्सतः
MBh 12.313.28
राजसांस तामसांश चैव नित्यं दॊषान विवर्जयेत
सात्त्विकं मार्गम आस्थाय पश्येद आत्मानम आत्मना
MBh 12.313.29
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वहूतानि चात्मनि
संपश्यन नॊपलिप्येत जले वारि चरॊ यथा
MBh 12.313.30
पक्षीव पलवनाद ऊर्ध्वम अमुत्रानन्त्यम अश्नुते
विहाय देहं निर्मुक्तॊ निर्द्वन्द्वः परशमं गतः
MBh 12.313.31
अत्र गाथाः पुरा गीताः शृणु राज्ञा ययातिना
धार्यन्ते या दविजैस तात मॊक्षशास्त्रविशारदैः
MBh 12.313.32
जयॊतिर आत्मनि नान्यत्र रतं तत्रैव चैव तत
सवयं च शक्यं तद दरष्टुं सुसमाहित चेतसा
MBh 12.313.33
न बिभेति परॊ यस्मान न बिभेति पराच च यः
यश च नेच्छति न दवेष्टि बरह्म संपद्यते तदा
MBh 12.313.34
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम
कर्मणा मनसा वाचा बरह्म संपद्यते तदा
MBh 12.313.35
संयॊज्य तपसात्मानम ईर्ष्याम उत्सृज्य मॊहिनीम
तयक्त्वा कामं च लॊभं च ततॊ बरह्मत्वम अश्नुते
MBh 12.313.36
यदा शरव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाप्ययम
समॊ भवति निर्द्वन्द्वॊ बरह्म संपद्यते तदा
MBh 12.313.37
यदा सतुतिं च निन्दां च समत्वेनैव पश्यति
काञ्चनं चायसं चैव सुखदुःखे तथैव च
MBh 12.313.38
शीतम उष्णं तथैवार्थम अनर्थं परियम अप्रियम
जीवितं मरणं चैव बरह्म संपद्यते तदा
MBh 12.313.39
परसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः
तथेन्द्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा
MBh 12.313.40
तमः परिगतं वेश्म यथा दीपेन दृश्यते
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम
MBh 12.313.41
एतत सर्वं परपश्यामि तवयि बुद्धिमतां वर
यच चान्यद अपि वेत्तव्यं तत्त्वतॊ वेद तद भवान
MBh 12.313.42
बरह्मर्षे विदितश चासि विषयान्तम उपागतः
गुरॊस तव परसादेन तव चैवॊपशिक्षया
MBh 12.313.43
तस्यैव च परसादेन परादुर्भूतं महामुने
जञानं दिव्यं ममापीदं तेनासि विदितॊ मम
MBh 12.313.44
अधिकं तव विज्ञानम अधिका च गतिस तव
अधिकं च तवैश्वर्यं तच च तवं नावबुध्यसे
MBh 12.313.45
बाल्याद वा संशयाद वापि भयाद वाप्य अविमॊक्षजात
उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छन्ति तां गतिम
MBh 12.313.46
वयवसायेन शुद्धेन मद्विधैश छिन्नसंशयः
विमुच्य हृदयग्रन्थीन आसादयति तां गतिम
MBh 12.313.47
भवांश चॊत्पन्न विज्ञानः सथिरबुद्धिर अलॊलुपः
वयवसायाद ऋते बरह्मन्न आसादयति तत्परम
MBh 12.313.48
नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषॊ नास्ति लॊलुपा
नौत्सुक्यं नृत्तगीतेषु न राग उपजायते
MBh 12.313.49
न बन्धुषु निबन्धस ते न भयेष्व अस्ति ते भयम
पश्यामि तवां महाभाग तुल्यलॊष्टाश्म काञ्चनम
MBh 12.313.50
अहं च तवानुपश्यामि ये चाप्य अन्ये मनीषिणः
आस्थितं परमं मार्गम अक्षयं तम अनामयम
MBh 12.313.51
यत फलं बराह्मणस्येह मॊक्षार्थश च यद आत्मकः
तस्मिन वै वर्तसे विप्र किम अन्यत परिपृच्छसि
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 312
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 314 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷