🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 105
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 53 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.105local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 53 Shlokas
MBh 12.105.1
[य]
धार्मिकॊ ऽरथान असंप्राप्य राजामात्यैः परबाधितः
चयुतः कॊशाच च दण्डाच च सुखम इच्छन कथं चरेत
MBh 12.105.2
[भ]
अत्रायं कषेमदर्शीयम इतिहासॊ ऽनुगीयते
तत ते ऽहं संप्रवक्ष्यामि तन निबॊध युधिष्ठिर
MBh 12.105.3
कषेमदर्शं नृपसुतं यत्र कषीणबलं पुरा
मुनिः कालक वृक्षीय आजगामेति नः शरुतम
तं पप्रच्छॊपसंगृह्य कृच्छ्राम आपदम आस्थितः
MBh 12.105.4
अर्थेषु भागी पुरुष ईहमानः पुनः पुनः
अलब्ध्वा मद्विधॊ राज्यं बरह्मन किं कर्तुम अर्हति
MBh 12.105.5
अन्यत्र मरणात सतेयाद अन्यत्र परसंश्रयात
कषुद्राद अन्यत्र चाचारात तन ममाचक्ष्व सत्तम
MBh 12.105.6
वयाधिना चाभिपन्नस्य मानसेनेतरेण वा
बहुश्रुतः कृतप्रज्ञस तवद्विधः करणं भवेत
MBh 12.105.7
निर्विद्य हि नरः कामान नियम्य सुखम एधते
तयक्त्वा परीतिं च शॊकं च लब्ध्वाप्रीति मयं वसु
MBh 12.105.8
सुखम अर्थाश्रयं येषाम अनुशॊचामि तान अहम
मम हय अर्थाः सुबहवॊ नष्टाः सवप्न इवागताः
MBh 12.105.9
दुष्करं बत कुर्वन्ति महतॊ ऽरथांस तयजन्ति ये
वयं तव एनान परित्यक्तुम असतॊ ऽपि न शक्नुमः
MBh 12.105.10
इमाम अवस्थां संप्राप्तं दीनम आर्तं शरियश चयुतम
यद अन्यत सुखम अस्तीह तद बरह्मन्न अनुशाधि माम
MBh 12.105.11
कौसल्येनैवम उक्तस तु राजपुत्रेण धीमता
मुनिः कालक वृक्षीयः परत्युवाच महाद्युतिः
MBh 12.105.12
पुरस्ताद एव ते बुद्धिर इयं कार्या विजानतः
अनित्यं सर्वम एवेदम अहं च मम चास्ति यत
MBh 12.105.13
यत किं चिन मन्यसे ऽसतीति सर्वं नास्तीति विद्धि तत
एवं न वयथते पराज्ञः कृच्छ्राम अप्य आपदं गतः
MBh 12.105.14
यद धि भूतं भविष्यच च धरुवं तन न भविष्यति
एवं विदितवेद्यस तवम अधर्मेभ्यः परमॊक्ष्यसे
MBh 12.105.15
यच च पूर्वे समाहारे यच च पूर्वतरे परे
सर्वं तन नास्ति तच चैव तज्ज्ञात्वा कॊ ऽनुसंज्वरेत
MBh 12.105.16
भूत्वा च न भवत्य एतद अभूत्वा च भवत्य अपि
शॊके न हय अस्ति सामर्थ्यं शॊकं कुर्यात कथं नरः
MBh 12.105.17
कव नु ते ऽदय पिता राजन कव नु ते ऽदय पितामह
न तवं पश्यसि तान अद्य न तवा पश्यन्ति ते ऽपि च
MBh 12.105.18
आत्मनॊ ऽधरुवतां पश्यंस तांस तवं किम अनुशॊचसि
बुद्ध्या चैवानुबुध्यस्व धरुवं हि न भविष्यसि
MBh 12.105.19
अहं च तवं च नृपते शत्रवः सुहृदश च ते
अवश्यं न भविष्यामः सर्वं च न भविष्यति
MBh 12.105.20
ये तु विंशतिवर्षा वै तरिंशद्वर्षाश च मानवाः
अर्वाग एव हि ते सर्वे मरिष्यन्ति शरच्छतात
MBh 12.105.21
अपि चेन महतॊ वित्ताद विप्रमुच्येत पूरुषः
नैतन ममेति तन मत्वा कुर्वीत परियम आत्मनः
MBh 12.105.22
अनागतं य न ममेति विद्याद; अतिक्रान्तं यन न ममेति विद्यात
दिष्टं बलीय इति मन्यमानास; ते पण्डितास तत सतां सथानम आहुः
MBh 12.105.23
अनाढ्याश चापि जीवन्ति राज्यं चाप्य अनुशासते
बुद्धिपौरुष संपन्नास तवया तुल्याधिका जनाः
MBh 12.105.24
न च तवम इव शॊचन्ति तस्मात तवम अपि मा शुचः
किं नु तवं तैर न वै शरेयांस तुल्यॊ वा बुद्धिपौरुषैः
MBh 12.105.25
[राजपुत्र]
यादृच्छिकं ममासीत तद राज्यम इत्य एव चिन्तये
हरियते सर्वम एवेदं कालेन महता दविज
MBh 12.105.26
तस्यैवं हरियमाणस्य सरॊतसेव तपॊधन
फलम एतत परपश्यामि यथा लब्धेन वर्तये
MBh 12.105.27
[मुनि]
अनागतम अतीतं च यथातथ्य विनिश्चयात
नानुशॊचसि कौसल्य सर्वार्थेषु तथा भव
MBh 12.105.28
अवाप्यान कामयस्वार्थान नानवाप्यान कदा चन
परत्युत्पन्नान अनुभवन मा शुचस तवम अनागतान
MBh 12.105.29
यथा लब्धॊपपन्नार्थस तथा कौसल्य रंस्यसे
कच चिच छुद्ध सवभावेन शरिया हीनॊ न शॊचसि
MBh 12.105.30
पुरस्ताद भूतपूर्वत्वाद धीन भाग्यॊ हि दुर्मतिः
धातारं गर्हते नित्यं लब्धार्थांश च न मृष्यते
MBh 12.105.31
अनर्हान अपि चैवान्यान मन्यते शरीमतॊ जनान
एतस्मात कारणाद एतद दुःखं भूयॊ ऽनुवर्तते
MBh 12.105.32
ईर्ष्यातिच्छेद संपन्ना राजन पुरुषमानिनः
कच चित तवं न तथा पराज्ञ मत्सरी कॊसलाधिप
MBh 12.105.33
सहस्व शरियम अन्येषां यद्य अपि तवयि नास्ति सा
अन्यत्रापि सतीं लक्ष्मीं कुशला भुञ्जते जनाः
अभिविष्यन्दते शरीर हि सत्य अपि दविषतॊ जनात
MBh 12.105.34
शरियं च पुत्रपौत्रं च मनुष्या धर्मचारिणः
तयागधर्मविदॊ वीराः सवयम एव तयजन्त्य उत
MBh 12.105.35
बहु संकसुकं दृष्ट्वा विवित्सा साधनेन च
तथान्ये संत्यजन्त्य एनं मत्वा परमदुर्लभम
MBh 12.105.36
तवं पुनः पराज्ञ रूपः सन कृपणं परितप्यसे
अकाम्यान कामयानॊ ऽरथान पराचीनान उपद्रुतान
MBh 12.105.37
तां बुद्धिम उपजिज्ञासुस तवम एवैनान परित्यज
अनर्थांश चार्थरूपेण अर्थांश चानर्थ रूपतः
MBh 12.105.38
अर्थायैव हि केषां चिद धननाशॊ भवत्य उत
अनन्त्यं तं सुखं मत्वा शरियम अन्यः परीक्षते
MBh 12.105.39
रममाणः शरिया कश चिन नान्यच छरेयॊ ऽभिमन्यते
तथा तस्येहमानस्य समारम्भॊ विनश्यति
MBh 12.105.40
कृच्छ्राल लब्धम अभिप्रेतं यदा कौसल्य नश्यति
तदा निर्विद्यते सॊ ऽरथात परिभग्न करमॊ नरः
MBh 12.105.41
धर्मम एके ऽभिपद्यन्ते कल्याणाभिजना नराः
परत्र सुखम इछन्तॊ निर्विद्येयुश च लौकिकात
MBh 12.105.42
जीवितं संत्यजन्त्य एके धनलॊभ परा नराः
न जीवितार्थं मन्यन्ते पुरुषा हि धनाद ऋते
MBh 12.105.43
पश्य तेषां कृपणतां पश्य तेषाम अबुद्धिताम
अध्रुवे जीविते मॊहाद अर्थतृष्णाम उपाश्रिताः
MBh 12.105.44
संचये च विनाशान्ते मरणान्ते च जीविते
संयॊगे विप्रयॊगान्ते कॊ नु विप्रणयेन मनः
MBh 12.105.45
धनं वा पुरुषं राजन पुरुषॊ वा पुनर धनम
अवश्यं परजहात्य एतत तद विद्वान कॊ ऽनुसंज्वरेत
MBh 12.105.46
अन्येषाम अपि नश्यन्ति सुहृदश च धनानि च
पश्य बुद्ध्या मनुष्याणां राजन्न आपदम आत्मनः
नियच्छ यच्छ संयच्छ इन्द्रियाणि मनॊ गिरम
MBh 12.105.47
परतिषिद्धान अवाप्येषु दुर्लभेष्व अहितेषु च
परतिकृष्टेषु भावेषु वयतिकृष्टेष्व असंभवे
परज्ञान तृप्तॊ विक्रान्तस तवद्विधॊ नानुशॊचति
MBh 12.105.48
अल्पम इच्छन्न अचपलॊ मृदुर दान्तः सुसंशितः
बरह्मचर्यॊपपन्नश च तवद्विधॊ नैव मुह्यति
MBh 12.105.49
न तव एव जाल्मीं कापालीं वृत्तिम एषितुम अर्हसि
नृशंसवृत्तिं पापिष्ठां दुःखां कापुरुषॊचिताम
MBh 12.105.50
अपि मूलफलाजीवॊ रमस्वैकॊ महावने
वाग्यतः संगृहीतात्मा सर्वभूतदयान्वितः
MBh 12.105.51
सदृशं पण्डितस्यैतद ईषा दन्तेन दन्तिना
यद एकॊ रमते ऽरण्ये यच चाप्य अल्पेन तुष्यति
MBh 12.105.52
महाह्रदः संक्षुभित आत्मनैव परसीदति
एतद एवंगतस्याहं सुखं पश्यामि केवलम
MBh 12.105.53
असंभवे शरियॊ राजन हीनस्य सचिवादिभिः
दैवे परतिनिविष्टे च किं शरेयॊ मन्यते भवान
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 104
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 106 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷