🪷 Mahābhārata · Aśvamedhika-Parva · Chapter 55
The Book of the Horse-Sacrifice · Parva 14 · 35 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 14.55local chapter route · Aśvamedhika-ParvaAśvamedhika-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 35 Shlokas
MBh 14.55.1
[ज]
उत्तङ्कः केन तपसा संयुक्तः सुमहातपाः
यः शापं दातुकामॊ ऽभूद विष्णवे परभविष्णवे
MBh 14.55.2
[व]
उत्तङ्कॊ महता युक्तस तपसा जनमेजय
गुरु भक्तः स तेजस्वी नान्यं कं चिद अपूजयत
MBh 14.55.3
सर्वेषाम ऋषिपुत्राणाम एष चासीन मनॊरथः
औत्तङ्कीं गुरुवृत्तिं वै पराप्नुयाम इति भारत
MBh 14.55.4
गौतमस्य तु शिष्याणां बहूनां जनमेजय
उत्तङ्के ऽभयधिका परीतिः सनेहश चैवाभवत तदा
MBh 14.55.5
स तस्य दमशौचाभ्यां विक्रान्तेन च कर्मणा
सम्यक चैवॊपचारेण गौतमः परीतिमान अभूत
MBh 14.55.6
अथ शिष्यसहस्राणि समनुज्ञाय गौतमः
उत्तङ्कं परया परीत्या नाभ्यनुज्ञातुम ऐच्छत
MBh 14.55.7
तं करमेण जरा तात परतिपेदे महामुनिम
न चान्वबुध्यत तदा स मुनिर गुरुवत्सलः
MBh 14.55.8
ततः कदा चिद राजेन्द्र काष्ठान्य आनयितुं ययौ
उत्तङ्कः काष्ठभारं च महान्तं समुपानयत
MBh 14.55.9
स तु भाराभिभूतात्मा काष्ठभारम अरिंदमम
निष्पिपेष कषितौ राजन परिश्रान्तॊ बुभुक्षितः
MBh 14.55.10
तस्य काष्ठे विलग्नाभूज जटा रूप्यसमप्रभा
ततः काष्ठैः सह तदा पपात धरणीतले
MBh 14.55.11
ततः स भारनिष्पिष्टः कषुधाविष्टश च भार्गवः
दृष्ट्वा तां वयसॊ ऽवस्थां रुरॊदार्तस्वरं तदा
MBh 14.55.12
ततॊ गुरु सुता तस्य पद्मपत्र निभेक्षणा
जग्राहाश्रूणि सुश्रॊणी करेण पृथुलॊचना
पितुर नियॊगाद धर्मज्ञा शिरसावनता तदा
MBh 14.55.13
तस्या निपेततुर दग्धौ करौ तैर अश्रुबिन्दुभिः
न हि तान अश्रुपातान वै शक्ता धारयितुं मही
MBh 14.55.14
गौतमस तव अब्रवीद विप्रम उत्तङ्कं परीतमानसः
कस्मात तात तवाद्येह शॊकॊत्तरम इदं मनः
स सवैरं बरूहि विप्रर्षे शरॊतुम इच्छामि ते वचः
MBh 14.55.15
[उ]
भवद्गतेन मनसा भवत परियचिकीर्षया
भवद भक्तिगतेनेह भवद भावानुगेन च
MBh 14.55.16
जरेयं नावबुद्धा मे नाभिज्ञातं सुखं च मे
शतवर्षॊषितं हि तवं न माम अभ्यनुजानथाः
MBh 14.55.17
भवता हय अभ्यनुज्ञाताः शिष्याः परत्यवरा मया
उपपन्ना दविजश्रेष्ठ शतशॊ ऽथ सहस्रशः
MBh 14.55.18
[ग]
तवत परीतियुक्तेन मया गुरुशुश्रूषया तव
वयतिक्रामन महान कालॊ नावबुद्धॊ दविजर्षभ
MBh 14.55.19
किं तव अद्य यदि ते शरद्धा गमनं परति भार्गव
अनुज्ञां गृह्य मत्तस तवं गृहान गच्छस्व माचिरम
MBh 14.55.20
[उ]
गुर्वर्थं किं परयच्छामि बरूहि तवं दविजसत्तम
तम उपाकृत्य गच्छेयम अनुज्ञातस तवया विभॊ
MBh 14.55.21
[ग]
दक्षिणा परितॊषॊ वै गुरूणां सद्भिर उच्यते
तव हय आचरतॊ बरह्मंस तुष्टॊ ऽहं वै न संशयः
MBh 14.55.22
इत्थं च परितुष्टं मां विजानीहि भृगूद्वह
युवा षॊडशवर्षॊ हि यद अद्य भविता भवान
MBh 14.55.23
ददामि पत्नीं कन्यां च सवां ते दुहितरं दविज
एताम ऋते हि नान्या वै तवत तेजॊ ऽरहति सेवितुम
MBh 14.55.24
ततस तां परतिजग्राह युवा भूत्वा यशस्विनीम
गुरुणा चाभ्यनुज्ञातॊ गुरु पत्नीम अथाब्रवीत
MBh 14.55.25
किं भवत्यै परयच्छामि गुर्वर्थं विनियुङ्क्ष्व माम
परियं हि तव काङ्क्षामि पराणैर अपि धनैर अपि
MBh 14.55.26
यद दुर्लभं हि लॊके ऽसमिन रत्नम अत्यद्भुतं भवेत
तद आनयेयं तपसा न हि मे ऽतरास्ति संशयः
MBh 14.55.27
[अ]
परितुष्टास्मि ते पुत्र नित्यं भगवता सह
पर्याप्तये तद भद्रं ते गच्छ तात यथेच्छकम
MBh 14.55.28
[व]
उत्तङ्कस तु महाराज पुनर एवाब्रवीद वचः
आज्ञापयस्व मां मातः कर्तव्यं हि परियं तव
MBh 14.55.29
[अ]
सौदास पत्न्या विदिते दिव्ये वै मणिकुण्डले
ते समानय भद्रं ते गुर्वर्थः सुकृतॊ भवेत
MBh 14.55.30
स तथेति परतिश्रुत्य जगाम जनमेजय
गुरु पत्नी परियार्थं वै ते समानयितुं तदा
MBh 14.55.31
स जगाम ततः शीघ्रम उत्तङ्कॊ बराह्मणर्षभः
सौदासं पुरुषादं वै भिक्षितुं मणिकुण्डले
MBh 14.55.32
गौतमस तव अब्रवीत पत्नीम उत्तङ्कॊ नाद्य दृश्यते
इति पृष्टा तम आचष्ट कुण्डलार्थं गतं तु वै
MBh 14.55.33
ततः परॊवाच पत्नीं स न ते सम्यग इदं कृतम
शप्तः स पार्थिवॊ नूनं बराह्मणं तं वधिष्यति
MBh 14.55.34
[अ]
अजानन्त्या नियुक्तः स भगवन बराह्मणॊ ऽदय मे
भवत्प्रसादान न भयं किं चित तस्य भविष्यति
MBh 14.55.35
इत्य उक्तः पराह तां पत्नीम एवम अस्त्व इति गौतमः
उत्तङ्कॊ ऽपि वने शून्ये राजानं तं ददर्श ह
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Aśvamedhika-Parva chapter-index (96 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Aśvamedhika-Parva Ch 54
- Next chapter · Aśvamedhika-Parva Ch 56 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷