🪷 Mahābhārata · Aśvamedhika-Parva · Chapter 21

The Book of the Horse-Sacrifice · Parva 14 · 21 unique Sanskrit addresses · pinned Critical Edition-derived witness

The Devanāgarī Yathārtha · 21 Shlokas

MBh 14.21.1
ब्राह्मण उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् निबोध दशहोतॄणां विधानमिह यादृशम्
MBh 14.21.2
सर्वमेवात्र विज्ञेयं चित्तं ज्ञानमवेक्षते रेतः शरीरभृत्काये विज्ञाता तु शरीरभृत्
MBh 14.21.3
शरीरभृद्गार्हपत्यस्तस्मादन्यः प्रणीयते ततश्चाहवनीयस्तु तस्मिन्संक्षिप्यते हविः
MBh 14.21.4
ततो वाचस्पतिर्जज्ञे समानः पर्यवेक्षते रूपं भवति वै व्यक्तं तदनुद्रवते मनः
MBh 14.21.5
ब्राह्मण्युवाच कस्माद्वागभवत्पूर्वं कस्मात्पश्चान्मनोऽभवत् मनसा चिन्तितं वाक्यं यदा समभिपद्यते
MBh 14.21.6
केन विज्ञानयोगेन मतिश्चित्तं समास्थिता समुन्नीता नाध्यगच्छत्को वैनां प्रतिषेधति
MBh 14.21.7
ब्राह्मण उवाच तामपानः पतिर्भूत्वा तस्मात्प्रेष्यत्यपानताम् तां मतिं मनसः प्राहुर्मनस्तस्मादवेक्षते
MBh 14.21.8
प्रश्नं तु वाङ्मनसोर्मां यस्मात्त्वमनुपृच्छसि तस्मात्ते वर्तयिष्यामि तयोरेव समाह्वयम्
MBh 14.21.9
उभे वाङ्मनसी गत्वा भूतात्मानमपृच्छताम् आवयोः श्रेष्ठमाचक्ष्व छिन्धि नौ संशयं विभो
MBh 14.21.10
मन इत्येव भगवांस्तदा प्राह सरस्वतीम् अहं वै कामधुक्तुभ्यमिति तं प्राह वागथ
MBh 14.21.11
स्थावरं जङ्गमं चैव विद्ध्युभे मनसी मम स्थावरं मत्सकाशे वै जङ्गमं विषये तव
MBh 14.21.12
यस्तु ते विषयं गच्छेन्मन्त्रो वर्णः स्वरोऽपि वा तन्मनो जङ्गमं नाम तस्मादसि गरीयसी
MBh 14.21.13
यस्मादसि च मा वोचः स्वयमभ्येत्य शोभने तस्मादुच्छ्वासमासाद्य न वक्ष्यसि सरस्वति
MBh 14.21.14
प्राणापानान्तरे देवी वाग्वै नित्यं स्म तिष्ठति प्रेर्यमाणा महाभागे विना प्राणमपानती प्रजापतिमुपाधावत्प्रसीद भगवन्निति
MBh 14.21.15
ततः प्राणः प्रादुरभूद्वाचमाप्याययन्पुनः तस्मादुच्छ्वासमासाद्य न वाग्वदति कर्हिचित्
MBh 14.21.16
घोषिणी जातनिर्घोषा नित्यमेव प्रवर्तते तयोरपि च घोषिण्योर्निर्घोषैव गरीयसी
MBh 14.21.17
गौरिव प्रस्रवत्येषा रसमुत्तमशालिनी सततं स्यन्दते ह्येषा शाश्वतं ब्रह्मवादिनी
MBh 14.21.18
दिव्यादिव्यप्रभावेन भारती गौः शुचिस्मिते एतयोरन्तरं पश्य सूक्ष्मयोः स्यन्दमानयोः
MBh 14.21.19
अनुत्पन्नेषु वाक्येषु चोद्यमाना सिसृक्षया किं नु पूर्वं ततो देवी व्याजहार सरस्वती
MBh 14.21.20
प्राणेन या संभवते शरीरे; प्राणादपानं प्रतिपद्यते च उदानभूता च विसृज्य देहं; व्यानेन सर्वं दिवमावृणोति
MBh 14.21.21
ततः समाने प्रतितिष्ठतीह; इत्येव पूर्वं प्रजजल्प चापि तस्मान्मनः स्थावरत्वाद्विशिष्टं; तथा देवी जङ्गमत्वाद्विशिष्टा

🪷 The Honest Framing

This chapter belongs to the source-pinned BORI Critical Edition-derived digital witness. Its unique addresses are publicly readable and indexable; this remains a digital-witness claim, not a claim that every Mahābhārata recension agrees word-for-word or that the traditional 100,000-verse extent is represented here.

Navigation

Sources and Connected Readings

Continue from these 21 source-pinned Devanāgarī addresses to Aśvamedhika-Parva, the Mahābhārata reading map, and any exact Bhagavad-Gītā correspondence.

MBh 14.21local chapter route · Aśvamedhika-ParvaAśvamedhika-Parvaparent Parva chapter index/mahabharata18-parva Sanskrit reading index with edition and address notesBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷