🪷 Mahābhārata · Anuśāsana-Parva · Chapter 17
The Book of the Final Teaching · Parva 13 · 171 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 13.17local chapter route · Anuśāsana-ParvaAnuśāsana-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 171 Shlokas
MBh 13.17.1
[वासुदेव]
ततः स परयतॊ भूत्वा मम तात युधिष्ठिर
पराञ्जलिः पराह विप्रर्षिर नाम संहारम आदितः
MBh 13.17.2
[उ]
बरह्म परॊक्तैर ऋषिप्रॊक्तैर वेदवेदाङ्गसंभवैः
सर्वलॊकेषु विख्यातैः सथाणुं सतॊष्यामि नामभिः
MBh 13.17.3
महद्भिर विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः
ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर देवकृतात्मना
MBh 13.17.4
यथॊक्तैर लॊकविख्यातैर मुनिभिस तत्त्वदर्शिभिः
परवरं परथमं सवर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम
शरुतैः सर्वत्र जगति बरह्मलॊकावतारितैः
MBh 13.17.5
यत तद रहस्यं परमं बरह्म परॊक्तं सनातनम
वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितॊ मम
MBh 13.17.6
परत्वेन भवं देवं भक्तस तवं परमेश्वरम
तेन ते शरावयिष्यामि यत तद बरह्म सनातनम
MBh 13.17.7
न शक्यं विस्तरात कृत्स्नं वक्तुं शर्वस्य केन चित
युक्तेनापि विभूतीनाम अपि वर्षशतैर अपि
MBh 13.17.8
यस्यादिर मध्यम अन्तश च सुरैर अपि न गम्यते
कस तस्य शक्नुयाद वक्तुं गुणान कार्त्स्न्येन माधव
MBh 13.17.9
किं तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थ पदाक्षरम
शक्तितश चरितं वक्ष्ये परसादात तस्य चैव हि
MBh 13.17.10
अप्राप्येह ततॊ ऽनुज्ञां न शक्यः सतॊतुम ईश्वरः
यदा तेनाभ्यनुज्ञातः सतुवत्य एव सदा भवम
MBh 13.17.11
अनादि निधनस्याहं सर्वयॊनेर महात्मनः
नाम्नां कं चित समुद्देशं वक्ष्ये हय अव्यक्तयॊनिनः
MBh 13.17.12
वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः
शृणु नाम समुद्देशं यद उक्तं पद्मयॊनिना
MBh 13.17.13
दश नाम सहस्राणि यान्य आह परपितामहः
तानि निर्मथ्य मनसा दध्नॊ घृतम इवॊद्धृतम
MBh 13.17.14
गिरेः सारं यथा हेमपुष्पात सारं यथा मधु
घृतात सारं यथा मण्डस तथैतत सारम उद्धृतम
MBh 13.17.15
सर्वपाप्मापहम इदं चतुर्वेद समन्वितम
परयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च परयतात्मना
शान्तिकं पौष्टिकं चैव रक्षॊघ्नं पावनं महत
MBh 13.17.16
इदं भक्ताय दातव्यं शरद्दधानास्तिकाय च
नाश्रद्दधान रूपाय नास्तिकायाजितात्मने
MBh 13.17.17
यश चाभ्यसूयते देवं भूतात्मानं पिनाकिनम
स कृष्ण नरकं याति सह पूर्वैः सहानुगैः
MBh 13.17.18
इदं धयानम इदं यॊगम इदं धयेयम अनुत्तमम
इदं जप्यम इदं जञानं रहस्यम इदम उत्तमम
इदं जञात्वान्त काके ऽपि गच्छेद धि परमां गतिम
MBh 13.17.19
पवित्रं मङ्गलं पुण्यं कल्याणम इदम उत्तमम
निगदिष्ये महाबाहॊ सतवानाम उत्तमं सतवम
MBh 13.17.20
इदं बरह्मा पुरा कृत्वा सर्वलॊकपितामहः
सर्वस्तवानां दिव्यानां राजत्वे समकल्पयत
MBh 13.17.21
तदा परभृति चैवायम ईश्वरस्य महात्मनः
सतवराजेति विख्यातॊ जगत्य अमरपूजितः
बरह्मलॊकाद अयं चैव सतवराजॊ ऽवतारितः
MBh 13.17.22
यस्मात तण्डिः पुरा पराह तेन तण्डि कृतॊ ऽभवत
सवर्गाच चैवात्र भूलॊकं तण्डिना हय अवतारितः
MBh 13.17.23
सर्वमङ्गल मङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम
निगदिष्ये महाबाहॊ सतवानाम उत्तमं सतवम
MBh 13.17.24
बरह्मणाम अपि यद बरह्म पराणाम अपि यत परम
तेजसाम अपि यत तेजस तपसाम अपि यत तपः
MBh 13.17.25
शान्तीनाम अपि या शान्तिर दयुतीनाम अपि या दयुतिः
दान्तानाम अपि यॊ दान्तॊ धीमताम अपि या च धीः
MBh 13.17.26
देवानाम अपि यॊ देवॊ मुनीनाम अपि यॊ मुनिः
यज्ञानाम अपि यॊ यज्ञः शिवानाम अपि यः शिवः
MBh 13.17.27
रुद्राणाम अपि यॊ रुद्रः परभुः परभवताम अपि
यॊगिनाम अपि यॊ यॊगी कारणानां च कारणम
MBh 13.17.28
यतॊ लॊकाः संभवन्ति न भवन्ति यतः पुनः
सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामित तेजसः
MBh 13.17.29
अष्टॊत्तर सहस्रं तु नाम्नां शर्वस्य मे शृणु
यच छरुत्वा मनुजश्रेष्ठ सर्वान कामान अवाप्स्यसि
MBh 13.17.30
सथिरः सथाणुः पभुर भानुः परवरॊ वरदॊ वरः
सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरॊ भवः
MBh 13.17.31
जटी चर्मी शिखण्डी च सर्वाङ्गः सर्वभावनः
हरिश च हरिणाक्षश च सर्वभूतहरः परभुः
MBh 13.17.32
परवृत्तिश च निवृत्तिश च नियतः शाश्वतॊ धरुवः
शमशानचारी भगवान खचरॊ गॊचरॊ ऽरदनः
MBh 13.17.33
अभिवाद्यॊ महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः
उन्मत्तवेश परच्छन्नः सर्वलॊकप्रजापतिः
MBh 13.17.34
महारूपॊ महाकायः सर्वरूपॊ महायशाः
महात्मा सर्वभूतश च विरूपॊ वामनॊ मनुः
MBh 13.17.35
लॊकपालॊ ऽनतर्हितात्मा परसादॊ हयगर्दभिः
पवित्रश च महांश चैव नियमॊ नियमाश्रयः
MBh 13.17.36
सर्वकर्मा सवयम्भूश च आदिर आदि करॊ निधिः
सहस्राक्षॊ विरूपाक्शः सॊमॊ नक्षत्रसाधकः
MBh 13.17.37
चन्द्रसूर्यगतिः केतुर गरहॊ गरहपतिर वरः
अद्रिर अद्र्यालयः कर्ता मृगबाणार्पणॊ ऽनघः
MBh 13.17.38
महातपा घॊरतपा अदीनॊ दीनसाधकः
संवत्सरकरॊ मन्त्रः परमाणं परमं तपः
MBh 13.17.39
यॊगी यॊज्यॊ महाबीजॊ महारेता महातपाः
सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजॊ वृषवाहनः
MBh 13.17.40
दश बाहुस तव अनिमिषॊ नीलकण्ठ उमापतिः
विश्वरूपः सवयं शरेष्ठॊ बलवीरॊ बलॊ गणः
MBh 13.17.41
गणकर्ता गणपतिर दिग्वासाः काम्य एव च
पवित्रं परमं मन्त्रः सर्वभावकरॊ हरः
MBh 13.17.42
कमण्डलुधरॊ धन्वी बाणहस्तः कपालवान
अशनी शतघ्नी खड्गी पट्टिशी चायुधी महान
MBh 13.17.43
सरुव हस्तः सुरूपश च तेजस तेजः करॊ निधिः
उष्णीषी च सुवक्त्रश च उदग्रॊ विनतस तथा
MBh 13.17.44
दीर्घश च हरि केशश च सुतीर्थः कृष्ण एव च
सृगालरूपः सर्वार्थॊ मण्डः कुण्डी कमण्डलुः
MBh 13.17.45
अजश च मृगरूपश च गन्धधारी कपर्द्य अपि
उर्ध्व रेता ऊर्ध्वलिङ्ग ऊर्ध्व शायी नभस्तलः
MBh 13.17.46
तरिजटश चीरवासाश च रुद्रः सेनापतिर विभुः
अहश चरॊ ऽथ नक्तं च तिग्ममन्युः सुवर्चसः
MBh 13.17.47
गजहा दैत्यहा लॊकॊ लॊकधाता गुणाकरः
सिंहशार्दूलरूपश च आर्द्र चर्माम्बरावृतः
MBh 13.17.48
कालयॊगी महानादः सर्ववासश चतुष्पथः
निशाचरः परेतचारी भूतचारी महेश्वरः
MBh 13.17.49
बहुभूतॊ बहुधनः सर्वाधारॊ ऽमितॊ गतिः
नृत्यप्रियॊ नित्यनर्तॊ नर्तकः सर्वलासकः
MBh 13.17.50
घॊरॊ महातपाः पाशॊ नित्यॊ गिरिचरॊ नभः
सहस्रहस्तॊ विजयॊ वयवसायॊ हय अनिन्दितः
MBh 13.17.51
अमर्षणॊ मर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशनः
दक्षयज्ञापहारी च सुसहॊ मध्यमस तथा
MBh 13.17.52
तेजॊ ऽपहारी बलहा मुदितॊ ऽरथॊ जितॊ वरः
गम्भीरघॊषॊ गम्भीरॊ गम्भीरबलवाहनः
MBh 13.17.53
नयग्रॊधरूपॊ नयग्रॊधॊ वृक्षकर्ण सथितिर विभुः
तीक्ष्णतापश च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित
MBh 13.17.54
विष्णुप्रसादितॊ यज्ञः समुद्रॊ वडवामुखः
हुताशनसहायश च परशान्तात्मा हुताशनः
MBh 13.17.55
उग्रतेजा महातेजा जयॊ विजयकालवित
जयॊतिषाम अयनं सिद्धिः संधिर विग्रह एव च
MBh 13.17.56
शिखी दण्डी जटी जवाली मूर्तिजॊ मूर्धगॊ बली
वैणवी पणवी ताली कालः कालकटंकटः
MBh 13.17.57
नक्षत्रविग्रह विधिर गुणवृद्धिर लयॊ ऽगमः
परजापतिर दिशा बाहुर विभागः सर्वतॊ मुखः
MBh 13.17.58
विमॊचनः सुरगणॊ हिरण्यकवचॊद्भवः
मेढ्रजॊ बलचारी च महाचारी सतुतस तथा
MBh 13.17.59
सर्वतूर्य निनादी च सर्ववाद्य परिग्रहः
वयालरूपॊ बिलावासी हेममाली तरंगवित
MBh 13.17.60
तरिदशस तरिकालधृक कर्म सर्वबन्धविमॊचनः
बन्धनस तवासुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः
MBh 13.17.61
सांख्यप्रसादॊ सुर्वासाः सर्वसाधु निषेवितः
परस्कन्दनॊ विभागश च अतुल्यॊ यज्ञभागवित
MBh 13.17.62
सर्वावासः सर्वचारी दुर्वासा वासवॊ ऽमरः
हेमॊ हेमकरॊ यज्ञः सर्वधारी धरॊत्तमः
MBh 13.17.63
लॊहिताक्षॊ महाक्षश च विजयाक्षॊ विशारदः
संग्रहॊ निग्रहः कर्ता सर्पचीरनिवासनः
MBh 13.17.64
मुख्यॊ ऽमुख्यश च देहश च देहर्द्धिः सर्वकामदः
सर्वकामप्रसादश च सुबलॊ बलरूपधृक
MBh 13.17.65
आकाशनिधि रूपश च निपाती उरगः खगः
रौद्ररूपॊ ऽंशुर आदित्यॊ वसु रश्मिः सुवर्चसी
MBh 13.17.66
वसु वेगॊ महावेगॊ मनॊ वेगॊ निशाचरः
सर्वावासी शरियावासी उपदेश करॊ हरः
MBh 13.17.67
मुनिर आत्मपतिर लॊके संभॊज्यश च सहस्रदः
पक्षी च पक्षिरूपी च अतिदीप्तॊ विशां पतिः
MBh 13.17.68
उन्मादॊ मदनाकारॊ अर्थार्थकर रॊमशः
वामदेवश च वामश च पराग्दक्षिण्यश च वामनः
MBh 13.17.69
सिद्धयॊगापहारी च सिद्धः सर्वार्थसाधकः
भिक्षुश च भिक्षुरूपश च विषाणी मृदुर अव्ययः
MBh 13.17.70
महासेनॊ विशाखश च षष्टिभागॊ गवां पतिः
वज्रहस्तश च विष्कम्भी चमू सतम्भन एव च
MBh 13.17.71
ऋतुर ऋतुकरः कालॊ मधुर मधुकरॊ ऽचलः
वानस्पत्यॊ वाजसेनॊ नित्यम आश्रमपूजितः
MBh 13.17.72
बरह्म चारी लॊकचारी सर्वचारी सुचारवित
ईशान ईश्वरः कालॊ निशा चारी पिनाक धृक
MBh 13.17.73
नन्दीश्वरश च नन्दी च नन्दनॊ नन्दिवर्धनः
भगस्याक्षि निहन्ता च कालॊ बरह्मविदां वरः
MBh 13.17.74
चतुर्मुखॊ महालिङ्गश चारु लिङ्गस तथैव च
लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षॊ लॊकाध्यक्षॊ युगावहः
MBh 13.17.75
बीजाध्यक्षॊ बीजकर्ता अध्यात्मानुगतॊ बलः
इतिहास करः कल्पॊ गौतमॊ ऽथ जलेश्वरः
MBh 13.17.76
दम्भॊ हय अदम्भॊ वैदम्भॊ वैश्यॊ वश्य करः कविः
लॊककर्ता पशुपतिर महाकर्ता महौषधिः
MBh 13.17.77
अक्षरं परमं बरह्मबलवाञ शक्र एव च
नीतिर हय अनीतिः शुद्धात्मा शुद्धॊ मान्यॊ मनॊगतिः
MBh 13.17.78
बहु परसादः सवपनॊ दर्पणॊ ऽथ तव अमित्रजित
वेदकारः सूत्रकारॊ विद्वान समरमर्दनः
MBh 13.17.79
महामेघनिवासी च महाघॊरॊ वशीकरः
अग्निज्वालॊ महाज्वालॊ अतिधूम्रॊ हुतॊ हविः
MBh 13.17.80
वृषणः शंकरॊ नित्यॊ वर्चस्वी धूमकेतनः
नीलस तथाङ्गलुब्धश च शॊभनॊ निरवग्रहः
MBh 13.17.81
सवस्तिदः सवस्ति भावश च भागी भागकरॊ लघुः
उत्सङ्गश च महाङ्गश च महागर्भः परॊ युवा
MBh 13.17.82
कृष्ण वर्णः सुवर्णश च इन्द्रियः सर्वदेहिनाम
महापादॊ महाहस्तॊ महाकायॊ महायशाः
MBh 13.17.83
महामूर्धा महामात्रॊ महानेत्रॊ दिग आलयः
महादन्तॊ महाकर्णॊ महामेढ्रॊ महाहनुः
MBh 13.17.84
महानासॊ महाकम्बुर महाग्रीवः शमशानधृक
महावक्षा महॊरस्कॊ अन्तरात्मा मृगालयः
MBh 13.17.85
लम्बनॊ लम्बितौष्ठश च महामायः पयॊ निधिः
महादन्तॊ महादंष्ट्रॊ महाजिह्वॊ महामुखः
MBh 13.17.86
महानखॊ महारॊमा महाकेशॊ महाजटः
असपत्नः परसादश च परत्ययॊ गिरिसाधनः
MBh 13.17.87
सनेहनॊ ऽसनेहनश चैव अजितश च महामुनिः
वृक्षाकारॊ वृक्षकेतुर अनलॊ वायुवाहनः
MBh 13.17.88
मण्डलीमेरुधामा च देवदानव दर्पहा
अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक सहस्रामितेक्षणः
MBh 13.17.89
यजुः पादभुजॊ गुह्यः परकाशॊ जङ्गमस तथा
अमॊघार्थः परसादश च अभिगम्यः सुदर्शनः
MBh 13.17.90
उपहार परियः शर्वः कनकः काञ्चनः सथिरः
नाभिर नन्दिकरॊ भाव्यः पुष्करस्थ पतिः सथिरः
MBh 13.17.91
दवादशस तरासनश चाद्यॊ यज्ञॊ यज्ञसमाहितः
नक्तं कलिश च कालश च मकरः कालपूजितः
MBh 13.17.92
सगणॊ गणकारश च भूतभावन सारथिः
भस्म शायी भस्म गॊप्ता भस्मभूतस तरुर गणः
MBh 13.17.93
अगणश चैव लॊपश च महात्मा सर्वपूजितः
शङ्कुस तरिशङ्कुः संपन्नः शुचिर भूतनिषेवितः
MBh 13.17.94
आश्रमस्थः कपॊतस्थॊ विश्वकर्मा पतिर वरः
शाखॊ विशाखस ताम्रौष्ठॊ हय अम्बुजालः सुनिश्चयः
MBh 13.17.95
कपिलॊ ऽकपिलः शूर आयुश चैव परॊ ऽपरः
गन्धर्वॊ हय अदितिस तार्क्ष्यः सुविज्ञेयः सुसारथिः
MBh 13.17.96
परश्वधायुधॊ देव अर्थकारी सुबान्धवः
तुम्बवीणी महाकॊप ऊर्ध्वरेता जले शयः
MBh 13.17.97
उग्रॊ वंशकरॊ वंशॊ वंशनादॊ हय अनिन्दितः
सर्वाङ्गरूपॊ मायावी सुहृदॊ हय अनिलॊ ऽनलः
MBh 13.17.98
बन्धनॊ बन्धकर्ता च सुबन्धन विमॊचनः
स यज्ञारिः स कामारिर महादंष्ट्रॊ महायुधः
MBh 13.17.99
बाहुस तव अनिन्दितः शर्वः शंकरः शंकरॊ ऽधनः
अमरेशॊ महादेवॊ विश्वदेवः सुरारिहा
MBh 13.17.100
अहिर्बुध्नॊ निरृतिश च चेकितानॊ हरिस तथा
अजैकपाच च कापाली तरिशङ्कुर अजितः शिवः
MBh 13.17.101
धन्वन्तरिर धूमकेतुः सकन्दॊ वैश्रवणस तथा
धाता शक्रश च विष्णुश च मित्रस तवष्टा धरुवॊ धरः
MBh 13.17.102
परभावः सर्वगॊ वायुर अर्यमा सविता रविः
उदग्रश च विधाता च मान्धाता भूतभावनः
MBh 13.17.103
रतितीर्थश च वाग्मी च सर्वकामगुणावहः
पद्मगर्भॊ महागर्भश चन्द्र वक्त्रॊ मनॊरमः
MBh 13.17.104
बलवांश चॊपशान्तश च पुराणः पुण्यचञ्चुरी
कुरु कर्ता कालरूपी कुरु भूतॊ महेश्वरः
MBh 13.17.105
सर्वाशयॊ दर्भशायी सर्वेषां पराणिनां पतिः
देवदेव मुखॊ ऽसक्तः सद असत सर्वरत्नवित
MBh 13.17.106
कैलासशिखरावासी हिमवद गिरिसंश्रयः
कूलहारी कूलकर्ता बहु विद्यॊ बहु परदः
MBh 13.17.107
वणिजॊ वर्धनॊ वृक्षॊ नकुलश चन्दनश छदः
सारग्रीवॊ महाजत्रुर अलॊलश च महौषधः
MBh 13.17.108
सिद्धार्थकारी सिद्धार्थश चन्दॊ वयाकरणॊत्तरः
सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहगः सिंहवाहनः
MBh 13.17.109
परभावात्मा जगत कालस तालॊ लॊकहितस तरुः
सारङ्गॊ नव चक्राङ्गः केतुमाली सभावनः
MBh 13.17.110
भूतालयॊ भूतपतिर अहॊरात्रम अनिन्दितः
वाहिता सर्वभूतानां निलयश च विभुर भवः
MBh 13.17.111
अमॊघः संयतॊ हय अश्वॊ भॊजनः पराणधारणः
धृतिमान मतिमान दक्षः सत्कृतश च युगाधिपः
MBh 13.17.112
गॊपालिर गॊपतिर गरामॊ गॊचर्म वसनॊ हरः
हिरण्यबाहुश च तथा गुहा पालः परवेशिनाम
MBh 13.17.113
परतिष्ठायी महाहर्षॊ जितकामॊ जितेन्द्रियः
गन्धारश च सुरालश च तपः कर्म रतिर धनुः
MBh 13.17.114
महागीतॊ महानृत्तॊ हय अप्सरॊगणसेवितः
महाकेतुर धनुर धातुर नैकसानु चरश चलः
MBh 13.17.115
आवेदनीय आवेशः सर्वगन्धसुखावहः
तॊरणस तारणॊ वायुः परिधावति चैकतः
MBh 13.17.116
संयॊगॊ वर्धनॊ वृद्धॊ महावृद्धॊ गणाधिपः
नित्य आत्मसहायश च देवासुरपतिः पतिः
MBh 13.17.117
युक्तश च युक्तबाहुश च दविविधश च सुपर्वणः
आषाढश च सुषाड्धश च धरुवॊ हरि हणॊ हरः
MBh 13.17.118
वपुर आवर्तमानेभ्यॊ वसु शरेष्ठॊ महापथः
शिरॊ हारी विमर्षश च सर्वलक्षणभूषितः
MBh 13.17.119
अक्षश च रथयॊगी च सर्वयॊगी महाबलः
समाम्नायॊ ऽसमाम्नायस तीर्थदेवॊ महारथ
MBh 13.17.120
निर्जीवॊ जीवनॊ मन्त्रः शुभाक्षॊ बहु कर्कशः
रत्नप्रभूतॊ रक्ताङ्गॊ महार्णव निपानवित
MBh 13.17.121
मूलॊ विशालॊ हय अमृतॊ वयक्ताव्यक्तस तपॊ निधिः
आरॊहणॊ निरॊहश च शल हारी महातपाः
MBh 13.17.122
सेना कल्पॊ महाकल्पॊ युगायुग करॊ हरिः
युगरूपॊ महारूपॊ पवनॊ गहनॊ नगः
MBh 13.17.123
नयायनिर्वापणः पादः पण्डितॊ हय अचलॊपमः
बहु मालॊ महामालः सुमालॊ बहु लॊचनः
MBh 13.17.124
विस्तारॊ लवणः कूपः कुसुमः सफलॊदयः
वृषभॊ वृषभाङ्काङ्गॊ मणिबिल्वॊ जटाधरः
MBh 13.17.125
इन्दुर विसर्वः सुमुखः सुरः सर्वायुधः सहः
निवेदनः सुधा जातः सुगन्धारॊ महाधनुः
MBh 13.17.126
गन्धमाली च भगवान उत्थानः सर्वकर्मणाम
मन्थानॊ बहुलॊ बाहुः सकलः सर्वलॊचनः
MBh 13.17.127
तरस ताली करस ताली ऊर्ध्वसंहननॊ वहः
छत्रं सुच्छत्रॊ विख्यातः सर्वलॊकाश्रयॊ महान
MBh 13.17.128
मुण्डॊ विरूपॊ विकृतॊ दण्डि मुण्डॊ विकुर्वणः
हर्यक्षः ककुभॊ वज्री दीप्तजिह्वः सहस्रपात
MBh 13.17.129
सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयॊ गुरुः
सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलॊककृत
MBh 13.17.130
पवित्रं तरिमधुर मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः
बरह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नीशतपाशधृक
MBh 13.17.131
पद्मगर्भॊ महागर्भॊ बरह्म गर्भॊ जलॊद्भवः
गभस्तिर बरह्म कृद बरह्मा बरह्मविद बराह्मणॊ गतिः
MBh 13.17.132
अनन्तरूपॊ नैकात्मा तिग्मतेजाः सवयम्भुवः
ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर वातरंहा मनॊजवः
MBh 13.17.133
चन्दनी पद्ममालाग्र्यः सुरभ्युत्तरणॊ नरः
कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलिः पिनाकधृक
MBh 13.17.134
उमापतिर उमा कान्तॊ जाह्नवी धृग उमा धवः
वरॊ वराहॊ वरदॊ वरेशः सुमहास्वनः
MBh 13.17.135
महाप्रसादॊ दमनः शत्रुहा शवेतपिङ्गलः
परीतात्मा परयतात्मा च संयतात्मा परधानधृक
MBh 13.17.136
सर्वपार्श्व सुतस तार्क्ष्यॊ धर्मसाधारणॊ वरः
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा सुवृषॊ गॊवृषेश्वरः
MBh 13.17.137
साध्यर्षिर वसुर आदित्यॊ विवस्वान सविता मृडः
वयासः सर्वस्य संक्षेपॊ विस्तरः पर्ययॊ नयः
MBh 13.17.138
ऋतुः संवत्सरॊ मासः पक्षः संख्या समापनः
कला काष्ठा लवॊ मात्रा मुहूर्तॊ ऽहः कषपाः कषणाः
MBh 13.17.139
विश्वक्षेत्रं परजा बीजं लिङ्गम आद्यस तव अनिन्दितः
सदसद वयक्तम अव्यक्तं पिता माता पितामहः
MBh 13.17.140
सवर्गद्वारं परजा दवारं मॊक्षद्वारं तरिविष्टपम
निर्वाणं हलादनं चैव बरह्मलॊकः परा गतिः
MBh 13.17.141
देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः
देवासुरगुरुर देवॊ देवासुरनमस्कृतः
MBh 13.17.142
देवासुरमहामात्रॊ देवासुरगणाश्रयः
देवासुरगणाध्यक्षॊ देवासुरगणाग्रणीः
MBh 13.17.143
देवातिदेवॊ देवर्षिर देवासुरवरप्रदः
देवासुरेश्वरॊ देवॊ देवासुरमहेश्वरः
MBh 13.17.144
सर्वदेवमयॊ ऽचिन्त्यॊ देवतात्मात्म संभवः
उद्भिदस तरिक्रमॊ वैद्यॊ विरजॊ विरजॊऽमबरः
MBh 13.17.145
ईड्यॊ हस्ती सुरव्याघ्रॊ देव सिंहॊ नरर्षभः
विबुधाग्र वरः शरेष्ठः सर्वदेवॊत्तमॊत्तमः
MBh 13.17.146
परयुक्तः शॊभनॊ वर्ज ईशानः परभुर अव्ययः
गुरुः कान्तॊ निजः सर्गः पवित्रः सर्ववाहनः
MBh 13.17.147
शृङ्गी शृङ्गप्रियॊ बभ्रू राजराजॊ निरामयः
अभिरामः सुरगणॊ विरामः सर्वसाधनः
MBh 13.17.148
ललाटाक्षॊ विश्वदेहॊ हरिणॊ बरह्म वर्चसः
सथावराणां पतिश चैव नियमेन्द्रियवर्धनः
MBh 13.17.149
सिद्धार्थः सर्वभूतार्थॊ ऽचिन्त्यः सत्यव्रतः शुचिः
वरताधिपः परं बरह्म मुक्तानां परमा गतिः
MBh 13.17.150
विमुक्तॊ मुक्ततेजाश च शरीमाञ शरीवर्धनॊ जगत
यथा परधानं भगवान इति भक्त्या सतुतॊ मया
MBh 13.17.151
यं न बरह्मादयॊ देवा विदुर्यं न महर्षयः
तं सतव्यम अर्च्यं वन्द्यं च कः सतॊष्यति जगत्पतिम
MBh 13.17.152
भक्तिम एव पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर वसुः
ततॊ ऽभयनुज्ञां पराप्यैव सतुतॊ मतिमतां वरः
MBh 13.17.153
शिवम एभिः सतुवन देवं नामभिः पुष्टिवर्धनैः
नित्ययुक्तः शुचिर भूत्वा पराप्नॊत्य आत्मानम आत्मना
MBh 13.17.154
एतद धि परमं बरह्म सवयं गीतं सवयम्भुवा
ऋषयश चैव देवाश च सतुवन्त्य एतेन तत्परम
MBh 13.17.155
सतूयमानॊ महादेवः परीयते चात्मनामभिः
भक्तानुकम्पी भगवान आत्मसंस्थान करॊति तान
MBh 13.17.156
तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्याः परधानतः
आस्तिकाः शरद्दधानाश च बहुभिर जन्मभिः सतवैः
MBh 13.17.157
जाग्रतश च सवपन्तश च वरजन्तः पथि संस्थिताः
सतुवन्ति सतूयमानाश च तुष्यन्ति च रमन्ति च
जन्म कॊटिसहस्रेषु नाना संसारयॊनिषु
MBh 13.17.158
जन्तॊर विशुद्धपापस्य भवे भक्तिः परजायते
उत्पन्ना च भवे भक्तिर अनन्या सर्वभावतः
MBh 13.17.159
कारणं भावितं तस्य सर्वमुक्तस्य सर्वतः
एतद देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्यते
MBh 13.17.160
निर्विघ्ना निश्चला रुद्रे भक्तिर अव्यभिचारिणी
तस्यैव च परसादेन भक्तिर उत्पद्यते नृणाम
यया यान्ति परां सिद्धिं तद्भावगतचेतसः
MBh 13.17.161
ये सर्वभावॊपगताः परत्वेनाभवन नराः
परपन्न वत्सलॊ देवः संसारात तान समुद्धरेत
MBh 13.17.162
एवम अन्ये न कुर्वन्ति देवाः संसारमॊचनम
मनुष्याणां महादेवाद अन्यत्रापि तपॊबलात
MBh 13.17.163
इति तेनेन्द्र कल्पेन भगवान सद असत पतिः
कृत्ति वासाः सतुतः कृष्ण तण्डिना शुद्धबुद्धिना
MBh 13.17.164
सतवम एतं भगवतॊ बरह्मा सवयम अधारयत
बरह्मा परॊवाच शक्राय शक्रः परॊवाच मृत्यवे
MBh 13.17.165
मृत्युः परॊवाच रुद्राणां रुद्रेभ्यस तण्डिम आगमत
महता तपसा पराप्तस तण्डिना बरह्म सद्मनि
MBh 13.17.166
तण्डिः परॊवाच शुक्राय गौतमायाह भार्गवः
वैवस्वताय मनवे गौतमः पराह माधव
MBh 13.17.167
नारायणाय साध्याय मनुर इष्टाय धीमते
यमाय पराह भगवान साध्यॊ नारायणॊ ऽचयुतः
MBh 13.17.168
नाचिकेताय भगवान आह वैवस्वतॊ यमः
मार्कण्डेयाय वार्ष्णेय नाचिकेतॊ ऽभयभाषत
MBh 13.17.169
मार्कण्डेयान मया पराप्तं नियमेन जनार्दन
तवाप्य अहम अमित्रघ्न सतवं दद्म्य अद्य विश्रुतम
सवर्ग्यम आरॊग्यम आयुष्यं धन्यं बल्यं तथैव च
MBh 13.17.170
न तस्य विघ्नं कुर्वन्ति दानवा यक्षराक्षसाः
पिशाचा यातुधानाश च गुह्यका भुजगा अपि
MBh 13.17.171
यः पठेत शुचिर भूत्वा बरह्म चारी जितेन्द्रियः
अभग्न यॊगॊ वर्षं तु सॊ ऽशवमेध फलं लभेत
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Anuśāsana-Parva chapter-index (154 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Anuśāsana-Parva Ch 16
- Next chapter · Anuśāsana-Parva Ch 18 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷