🪷 Mahābhārata · Anuśāsana-Parva · Chapter 132
The Book of the Final Teaching · Parva 13 · 58 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 13.132local chapter route · Anuśāsana-ParvaAnuśāsana-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 58 Shlokas
MBh 13.132.1
[उ]
भगवन सर्वभूतेश सुरासुरनसं कृत
धर्माधर्मे नृणां देव बरूहि मे संशयं विभॊ
MBh 13.132.2
कर्मणा मनसा वाचा तरिविधं हि नरः सदा
बध्यते बन्धनैः पाशैर मुच्यते ऽपय अथ वा पुनः
MBh 13.132.3
केन शीलेन वा देवकर्मणा कीदृशेन वा
समाचारैर गुणैर वाक्यैः सवर्गं यान्तीह मानवाः
MBh 13.132.4
[म]
देवि धर्मार्थतत्त्वज्ञे सत्यनित्ये दमे रते
सर्वप्राणि हितः शरश्नः शरूयतां बुद्धिवर्धनः
MBh 13.132.5
सत्यधर्मरताः सन्तः सर्वलिप्सा विवर्जिताः
नाधर्मेण न धर्मेण बध्यन्ते छिन्नसंशयाः
MBh 13.132.6
परलयॊत्पत्तितत्त्वज्ञाः सर्वज्ञाः समदर्शिनः
वीतरागा विमुच्यन्ते पुरुषाः सर्वबन्धनैः
MBh 13.132.7
कर्मणा मनसा वाचा ये न हिंसन्ति किं चन
ये न सज्जन्ति कस्मिंश चिद बध्यन्ते ते न कर्मभिः
MBh 13.132.8
पराणातिपाताद विरताः शीलवन्तॊ दयान्विताः
तुल्यद्वेष्यप्रिया दान्ता मुच्यन्ते कर्मबन्धनैः
MBh 13.132.9
सर्वभूतदयावन्तॊ विश्वास्याः सर्वजन्तुषु
तयक्तहिंसा समाचारास ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.10
परस्वे निर्ममा नित्यं परदारविवर्जकाः
धर्मलब्धार्थ भॊक्तारस ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.11
मातृवत सवसृवच चैव नित्यं दुहितृवच च ये
परदारेषु वर्तन्ते ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.12
सतैन्यान निवृत्ताः सततं संतुष्टाः सवधनेन च
सवभाग्यान्य उपजीवन्ति ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.13
सवदारनिरता ये च ऋतुकालाभिगामिनः
अग्राम्यसुखभॊगाश च ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.14
परदारेषु ये नित्यं चारित्रावृत लॊचनाः
यतेन्द्रियाः शीलपरास ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.15
एष देवकृतॊ मार्गः सेवितव्यः सदा नरैः
अकषाय कृतश चैव मार्गः सेव्यः सदा बुधैः
MBh 13.132.16
दानधर्मतपॊ युक्तः शीलशौचदयात्मकः
वृत्त्यर्थं धर्महेतॊर वा सेवितव्यः सदा नरैः
सवर्गवासम अभीप्सद्भिर न सेव्यस तव अत उत्तरः
MBh 13.132.17
[उ]
वाचाथ बध्यते येन मुच्यते ऽपय अथ वा पुनः
तानि कर्माणि मे देव वद भूतपते ऽनघ
MBh 13.132.18
[म]
आत्महेतॊः परार्थे वा नर्म हास्याश्रयात तथा
ये मृषा न वदन्तीह ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.19
वृत्त्यर्थं धर्महेतॊर वा कामकारात तथैव च
अनृतं ये न भाषन्ते ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.20
शलक्ष्णां वाणीं निराबाधां मधुरां पापवर्जिताम
सवागतेनाभिभाषन्ते ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.21
कटुकां ये न भाषन्ते परुषां निष्ठुरां गिरम
अपैशुन्य रताः सन्तस ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.22
पिशुनां ये न भाषन्ते मित्र भेदकरीं गिरम
ऋतां मैत्रीं परभाषन्ते ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.23
वर्जयन्ति सदा सूच्यः परद्रॊहं च मानवाः
सर्वभूतसमा दान्तास ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.24
शठप्रलापाद विरता विरुद्ध परिवर्जकाः
सौम्य परलापिनॊ नित्यं ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.25
न कॊपाद वयाहरन्ते ये वाचं हृदयदारणीम
सान्त्वं वदन्ति करुद्धापि ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.26
एष वाणी कृतॊ देवि धर्मः सेव्यः सदा नरैः
शुभः सत्यगुणॊ नित्यं वर्जनीया मृषा बुधैः
MBh 13.132.27
[उ]
मनसा बध्यते येन कर्मणा पुरुषः सदा
तन मे बरूहि महाभाग देवदेव पिनाक धृक
MBh 13.132.28
[म]
मानसेनेह धर्मेण संयुक्ताः पुरुषाः सदा
सवर्गं गच्छन्ति कल्याणि तन मे कीर्तयतः शृणु
MBh 13.132.29
दुष्प्रणीतेन मनसा दुष्प्रणीततराकृतिः
बध्यते मानवॊ येन शृणु चान्यच छुभानने
MBh 13.132.30
अरण्ये विजने नयस्तं परस्वं वीक्ष्य ये नराः
मनसापि न हिंसन्ति ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.31
गरामे गृहे वा यद दरव्यं पारक्यं विजने सथितम
नाभिनन्दन्ति वै नित्यं ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.32
तथैव परदारान ये कामवृत्तान रहॊगतान
मनसापि न हिंसन्ति ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.33
शत्रुं मित्रं च ये नित्यं तुल्येन मनसा नराः
भजन्ति मैत्राः संगम्य ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.34
शरुतवन्तॊ दयावन्तः शुचयः सत्यसंगराः
सवैर अर्थैः परिसंतुष्टास ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.35
अवैरा ये तव अनायासा मैत्र चित्तपराः सदा
सर्वभूतदयावन्तस ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.36
शरद्धावन्तॊ दयावन्तश चॊक्षाश चॊक्ष जनप्रियाः
धर्माधर्मविदॊ नित्यं ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.37
शुभानाम अशुभानां च कर्मणां फलसंचये
विपाकज्ञाश च ये देवि ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.38
नयायॊपेता गुणॊपेता देवद्विज पराः सदा
समतां समनुप्राप्तास ते नराः सवर्गगामिनः
MBh 13.132.39
शुभैः कर्मफलैर देवि मयैते परिकीर्तिताः
सवर्गमार्गॊपगा भूयः किम अन्यच छरॊतुम इच्छसि
MBh 13.132.40
[उ]
महान मे संशयः कश चिन मर्त्यान परति महेश्वर
तस्मात तं नैपुणेनाद्य ममाख्यातुं तवम अर्हसि
MBh 13.132.41
केनायुर लभते दीर्घं कर्मणा पुरुषः परभॊ
तपसा वापि देवेश केनायुर लभते महत
MBh 13.132.42
कषीणायुः केन भवति कर्मणा भुवि मानवः
विपाकं कर्मणां देव वक्तुम अर्हस्य अनिन्दित
MBh 13.132.43
अपरे च महाभॊगा मन भॊगास तथापरे
अकुलीनास तथा चान्ये कुलीनाश च तथापरे
MBh 13.132.44
दुर्दर्शाः के चिद आभान्ति नराः काष्ठमया इव
परिय दर्शास तथा चान्ये दर्शनाद एव मानवाः
MBh 13.132.45
दुष्प्रज्ञाः के चिद आभान्ति के चिद आभान्ति पण्डिताः
महाप्रज्ञास तथैवान्ये जञानविज्ञानदर्शिनः
MBh 13.132.46
अल्पाबाधास तथा के चिन महाबाधास तथापरे
दृश्यन्ते पुरुषा देव तन मे शंसितुम अर्हसि
MBh 13.132.47
[म]
हन्त ते ऽहं परवक्ष्यामि देवि कर्मफलॊदयम
मर्त्यलॊके नराः सर्वे येन सवं भुञ्जते फलम
MBh 13.132.48
पराणातिपाती यॊ रौद्रॊ दण्डहस्तॊद्यतस तथा
नित्यम उद्यतदण्डश च हन्ति भूतगणान नरः
MBh 13.132.49
निर्दयः सर्वभूतानां नित्यम उद्वेग कारकः
अपि कीट पिपीलानाम अशरण्यः सुनिर्घृणः
MBh 13.132.50
एवं भूतॊ नरॊ देवि निरयं परतिपद्यते
विपरीतस तु धर्मात्मा रूपवान अभिजायते
MBh 13.132.51
निरयं याति हिंसात्मा याति सवर्गम अहिंसकः
यातनां निरये रौद्रां स कृच्छ्रां लभते नरः
MBh 13.132.52
अथ चेन निरयात तस्मात समुत्तरति कर्हि चित
मानुष्यं लभते चापि हीनायुस तत्र जायते
MBh 13.132.53
पापेन कर्मणा देवि बद्धॊहिंसा रतिर नरः
अप्रियः सर्वभूतानां हीनायुर उपजायते
MBh 13.132.54
यस तु शुक्लाभिजातीयः पराणिघात विवर्जकः
निक्षिप्तदण्डॊ निर्दण्डॊ न हिनस्ति कदा चन
MBh 13.132.55
न घातयति नॊ हन्ति घनन्तं नैवानुमॊदते
सर्वभूतेषु स सनेहॊ यथात्मनि तथापरे
MBh 13.132.56
ईदृशः पुरुषॊत्कर्षॊ देवि देवतम अश्नुते
उपपन्नान सुखान भॊगान उपाश्नाति मुदा युतः
MBh 13.132.57
अथ चेन मानुषे लॊके कदा चिद उपपद्यते
तत्र दीर्घायुर उत्पन्नः स नरः सुखम एधते
MBh 13.132.58
एवं दीर्घायुषां मार्गः सुवृत्तानां सुकर्मणाम
पराणिहिंसा विमॊक्षेण बरह्मणा समुदीरितः
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Anuśāsana-Parva chapter-index (154 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Anuśāsana-Parva Ch 131
- Next chapter · Anuśāsana-Parva Ch 133 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷