🪷 Mahābhārata · Anuśāsana-Parva · Chapter 129

The Book of the Final Teaching · Parva 13 · 55 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine

This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.

MBh 13.129local chapter route · Anuśāsana-ParvaAnuśāsana-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

The Devanāgarī Yathārtha · 55 Shlokas

MBh 13.129.1
[उमा] उक्तास तवया पृथग धर्माश चातुर्वर्ण्यहिताः शुभाः सर्वव्यापी तु यॊ धर्मॊ भगवंस तं बरवीहि मे
MBh 13.129.2
[म] बराह्मणा लॊकसारेण सृष्टा धात्रा गुणार्थिना लॊकांस तारयितुं कृत्स्नान मर्त्येषु कषितिदेवताः
MBh 13.129.3
तेषाम इमं परवक्ष्यामि धर्मकर्मफलॊदयम बराह्मणेषु हि यॊ धर्मः स धर्मः परमॊ मतः
MBh 13.129.4
इमे तु लॊकधर्मार्थं तरयः सृष्टाः सवयम्भुवा पृथिव्याः सर्जने नित्यं सृष्टास तान अपि मे शृणु
MBh 13.129.5
वेदॊक्तः परमॊ धर्मः समृतिशास्त्रगतॊ ऽपरः शिष्टाचीर्णः परः परॊक्तस तरयॊ धर्माः सनातनाः
MBh 13.129.6
तरैविद्यॊ बराह्मणॊ विद्वान न चाध्ययन जीवनः तरिकर्मा तरिपरिक्रान्तॊ मैत्र एष समृतॊ दविजः
MBh 13.129.7
षड इमानि तु कर्माणि परॊवाच भुवनेश्वरः वृत्त्यर्थं बराह्मणानां वै शृणु तानि समाहिता
MBh 13.129.8
यजनं याजनं चैव तथा दानप्रतिग्रहौ अध्यापनम अधीतं च षट कर्मा धर्मभाग दविजः
MBh 13.129.9
नित्यस्वाध्यायता धर्मॊ धर्मॊ यज्ञः सनातनः दानं परशस्यते चास्य यथाशक्ति यथाविधि
MBh 13.129.10
अयं तु परमॊ धर्मः परवृत्तः सत्सु नित्यशः गृहस्थता विशुद्धानां धर्मस्य निचयॊ महान
MBh 13.129.11
पञ्च यज्ञविशुद्धात्मा सत्यवाग अनसूयकः दाता बराह्मण सत्कर्ता सुसंमृष्टनिवेशनः
MBh 13.129.12
अमानी च सदा जिह्मः सनिग्धवाणी परदस तथा अतिथ्यभ्यागत रतिः शेषान्न कृतभॊजनः
MBh 13.129.13
पाद्यम अर्घ्यं यथान्यायम आसनं शयनं तथा दीपं परतिश्रयं चापि यॊ ददाति स धार्मिकः
MBh 13.129.14
परातर उत्थाय चाचम्य भॊजनेनॊपमन्त्र्य च सत्कृत्यानुव्रजेद यश च तस्य धर्मः सनातनः
MBh 13.129.15
सर्वातिथ्यं तरिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम शूद्र धर्मः समाख्यातस तरिवर्णपरिचारणम
MBh 13.129.16
परवृत्ति लक्षणॊ धर्मॊ गृहस्थेषु विधीयते तम अहं कीर्तयिष्यामि सर्वभूतहितं शुभम
MBh 13.129.17
दातव्यम असकृच छक्या यष्टव्यम असकृत तथा पुष्टि कर्म विधानं च कर्तव्यं भूतिम इच्छता
MBh 13.129.18
धर्मेणार्थः समाहार्यॊ धर्मलब्धं तरिधा धनम कर्तव्यं धर्मपरमं मानवेन परयत्नतः
MBh 13.129.19
एकेनांशेन धर्मार्थश चर्तव्यॊ भूतिम इच्छता एकेनांशेन कामार्थ एकम अंशं विवर्धयेत
MBh 13.129.20
निवृत्ति लक्षणस तव अन्यॊ धर्मॊ मॊक्ष इति समृतः तस्य वृत्तिं परवक्ष्यामि शृणु मे देवि तत्त्वतः
MBh 13.129.21
सर्वभूतदया धर्मॊ न चैकग्रामवासिता आशापाशविमॊक्षश च शस्यते मॊक्षकाङ्क्षिणाम
MBh 13.129.22
न कुण्ड्यां नॊदके सङ्गॊ न वाससि न चासने न तरिदण्डे न शयने नाग्नौ न शरणालये
MBh 13.129.23
अध्यात्मगतचित्तॊ यस तन मनास तत्परायणः युक्तॊ यॊगं परति सदा परतिसंख्यानम एव च
MBh 13.129.24
वृक्षमूलशयॊ नित्यं शून्यागार निवेशनः नदीपुलिनशायी च नदीतीररतिश च यः
MBh 13.129.25
विमुक्तः सर्वसङ्गेषु सनेहबन्धुषु च दविजः आत्मन्य एवात्मनॊ भावं समासज्याटति दविजः
MBh 13.129.26
सथाणुभूतॊ निराहारॊ मॊक्षदृष्टेन कर्मणा परिव्रजति यॊ युक्तस तस्य धर्मः सनातनः
MBh 13.129.27
न चैकत्र चिरासक्तॊ न चैकग्राम गॊचरः युक्तॊ हय अटति निर्मुक्तॊ न चैकपुलिने शयः
MBh 13.129.28
एष मॊक्षविदां धर्मॊ वेदॊक्तः सत्पथः सताम यॊ मार्गम अनुयातीमं पदं तस्य न विद्यते
MBh 13.129.29
चतुर्विधा भिक्षवस ते कुटी चर कृतॊदकः हंसः परमहंसश च यॊ यः पश्चात स उत्तमः
MBh 13.129.30
अतः परतरं नास्ति नाधरं न तिरॊ ऽगरतः अदुःखम असुखं सौम्यम अजरा मरम अव्ययम
MBh 13.129.31
[उमा] गार्हस्थ्यॊ मॊक्षधर्मश च सज्जनाचरितस तवया भाषितॊ मर्त्यलॊकस्य मार्गः शरेयः करॊ महान
MBh 13.129.32
ऋषिधर्मं तु धर्मज्ञ शरॊतुम इच्छाम्य अनुत्तमम सपृहा भवति मे नित्यं तपॊवननिवासिषु
MBh 13.129.33
आज्यधूमॊद्भभॊ गन्धॊ रुणद्धीव तपॊवनम तं दृष्ट्वा मे मनः परीतं महेश्वर सदा भवेत
MBh 13.129.34
एतं मे संशयं देव मुनिधर्मकृतं विभॊ सर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञ देवदेव वदस्व मे निखिलेन मया पृष्टं महादेव यथातथम
MBh 13.129.35
[म] हन्त ते ऽहं परवक्ष्यामि मुनिधर्मम अनुत्तमम यं कृत्वा मुनयॊ यान्ति सिद्धिं सवतपसा शुभे
MBh 13.129.36
फेनपानाम ऋषीणां यॊ धर्मॊ धर्मविदां सदा तं मे शृणु महाभागे धर्मज्ञे धर्मम आदितः
MBh 13.129.37
उञ्छन्ति सततं तस्मिन बराह्मं फेनॊत्करं शुभम अमृतं बरह्मणा पीतं मधुरं परसृतं दिवि
MBh 13.129.38
एष तेषां विशुद्धानां फेनपानां तपॊधने धर्मचर्या कृतॊ मार्गॊ वालखिल्य गणे शृणु
MBh 13.129.39
वालखिल्यास तपः सिद्दा मुनयः सूर्यमण्डले उञ्छम उञ्छन्ति धर्मज्ञाः शाकुनीं वृत्तिम आस्थिताः
MBh 13.129.40
मृगनिर्मॊक वसनाश चीरवल्कल वाससः निर्द्वंद्वाः सत्पथं पराप्ता वालखिल्यास तपॊधनाः
MBh 13.129.41
अङ्गुष्ठ पर्व मात्रास ते सवेष्व अङ्गेषु वयवस्थिताः तपश्चरणम ईहन्ते तेषां धर्मफलं महत
MBh 13.129.42
ते सुरैः समतां यान्ति सुरकार्यार्थ सिद्धये दयॊतयन्तॊ दिशः सर्वास तपसा दग्धकिल्बिषाः
MBh 13.129.43
ये तव अन्ये शुद्धमनसॊ दया धर्मपरायणाः सन्तश चक्रचराः पुण्याः सॊमलॊकचराश च ये
MBh 13.129.44
पितृलॊकसमीपस्थास त उञ्छन्ति यथाविधि संप्रक्षालाश्म कुट्टाश चदन्तॊलूखलिनस तथा
MBh 13.129.45
सॊमपानां च देवानाम ऊष्मपाणां तथैव च उञ्छन्ति ये समीपस्थाः सवभावनियतेन्द्रियाः
MBh 13.129.46
तेषाम अग्निपरिष्यन्दः पितृदेवार्चनं तथा यज्ञानां चापि पञ्चानां यजनं धर्म उच्यते
MBh 13.129.47
एष चक्रचरैर देवि देवलॊकचरैर दविजैः ऋषिधर्मः सदा चीर्णॊ यॊ ऽनयस तम अपि मे शृणु
MBh 13.129.48
सर्वेष्व एवर्षिधर्मेषु जेय आत्मा जितेन्द्रियः कामक्रॊधौ ततः पश्चाज जेतव्याव इति मे मतिः
MBh 13.129.49
अग्निहॊत्रपरिस्पन्दॊ धर्मरात्रि समासनम सॊमयज्ञाभ्यनुज्ञानं पञ्चमी यज्ञदक्षिणा
MBh 13.129.50
नित्यं यज्ञक्रिया धर्मः पितृदेवार्चने रतिः सर्वातिथ्यं च कर्तव्यम अन्नेनॊञ्छार्जितेन वै
MBh 13.129.51
निवृत्तिर उपभॊगस्य गॊरसानां च वै रतिः सथण्डिले शयनं यॊगः शाकपर्णनिषेवणम
MBh 13.129.52
फलमूलाशनं वायुर आपः शैवलभक्षणम ऋषीणां नियमा हय एते यैर जयन्त्य अजितां गतिम
MBh 13.129.53
विधूमे नयस्तमुसले वयङ्गारे भुक्तवज जने अतीतपात्र संचारे काले विगतभैक्षके
MBh 13.129.54
अतिथिं काङ्क्षमाणॊ वै शेषान्न कृतभॊजनः सत्यधर्मरतिः कषान्तॊ मुनिधर्मेण युज्यते
MBh 13.129.55
न सतम्भी न च मानी यॊ न परमत्तॊ न विस्मितः मित्रामित्र समॊ मैत्रॊ यः स धर्मविद उत्तमः

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷