🪷 Mahābhārata · Anuśāsana-Parva · Chapter 103
The Book of the Final Teaching · Parva 13 · 37 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 13.103local chapter route · Anuśāsana-ParvaAnuśāsana-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 37 Shlokas
MBh 13.103.1
[य]
कथं स वै विपन्नश च कथं वै पातितॊ भुवि
कथं चानिन्द्रतां पराप्तस तद भवान वक्तुम अर्हति
MBh 13.103.2
[भ]
एवं तयॊः संवदतॊः करियास तस्य महात्मनः
सर्वा एवाभ्यवर्तन्त या दिव्या याश च मानुषाः
MBh 13.103.3
तथैव दीपदानानि सर्वॊपकरणानि च
बलिकर्म च यच चान्यद उत्सेकाश च पृथग्विधाः
सर्वास तस्य समुत्पन्ना देवराज्ञॊ महात्मनः
MBh 13.103.4
देवलॊके नृलॊके च सद आचारा बुधैः समृताः
ते चेद भवन्ति राजेन्द्र ऋध्यन्ते गृहमेधिनः
धूपप्रदानैर दीपैश च नमः कारैस तथैव च
MBh 13.103.5
यथा सिद्धस्य चान्नस्य दविजायाग्रं परदीयते
बलयश च गृहॊद्देशे अतः परीयन्ति देवताः
MBh 13.103.6
यथा च गृहिणस तॊषॊ भवेद वै बलिकर्मणा
तथा शतगुणा परीतिर देवतानां सम जायते
MBh 13.103.7
एवं धूपप्रदानं च दीपदानं च साधवः
परशंसन्ति नमः कारैर युक्तम आत्मगुणावहम
MBh 13.103.8
सनानेनाद्भिश च यत कर्म करियते वै विपश्चिता
नमः कारप्रयुक्तेन तेन परीयन्ति देवताः
गृह्याश च देवताः सर्वाः परीयन्ते विधिनार्चिताः
MBh 13.103.9
इत्य एतां बुद्धिम आस्थाय नहुषः स नरेश्वरः
सुरेन्द्रत्वं महत पराप्य कृतवान एतद अद्भुतम
MBh 13.103.10
कस्य चित तव अथ कालस्य भाग्यक्षय उपस्थिते
सर्वम एतद अवज्ञाय न चकारैतद ईदृशम
MBh 13.103.11
ततः स परिहीणॊ ऽभूत सुरेन्द्रॊ बलिकर्मतः
धूपदीपॊदक विधिं न यथावच चकार ह
ततॊ ऽसय यज्ञविषयॊ रक्षॊभिः पर्यबाध्यत
MBh 13.103.12
अथागस्त्यम ऋषिश्रेष्ठं वाहनायाजुहाव ह
दरुतं सरस्वती कूलात समयन्न इव महाबलः
MBh 13.103.13
ततॊ भृगुर महातेजा मैत्रावरुणिम अब्रवीत
निमीलयस्व नयने जटा यावद विशामि ते
MBh 13.103.14
सथाणुभूतस्य तस्याथ जटाः पराविशद अच्युतः
भृगुः स सुमहातेजाः पातनाय नृपस्य ह
MBh 13.103.15
ततः स देवराट पराप्तस तम ऋषिं वाहनाय वै
ततॊ ऽगस्त्यः सुरपतिं वाक्यम आह विशां पते
MBh 13.103.16
यॊजयस्वेन्द्र मां कषिप्रं कं च देशं वहामि ते
यत्र वक्ष्यसि तत्र तवां नयिष्यामि सुराधिप
MBh 13.103.17
इत्य उक्तॊ नहुषस तेन यॊजयाम आस तं मुनिम
भृगुस तस्य जटा संस्थॊ बभूव हृषितॊ भृशम
MBh 13.103.18
न चापि दर्शनं तस्य चकार स भृगुस तदा
वरदानप्रभावज्ञॊ नहुषस्य महात्मनः
MBh 13.103.19
न चुकॊप स चागस्त्यॊ युक्तॊ ऽपि नहुषेण वै
तं तु राजा परतॊदेन चॊदयाम आस भारत
MBh 13.103.20
न चुकॊप स धर्मात्मा ततः पादेन देवराट
अगस्त्यस्य तदा करुद्धॊ वामेनाभ्यहनच छिरः
MBh 13.103.21
तस्मिञ शिरस्य अभिहते स जटान्तर गतॊ भृगुः
शशाप बलवत करुद्धॊ नहुषं पापचेतसम
MBh 13.103.22
[भृगु]
यस्मात पदाहनः करॊधाच छिरसीमं महामुनिम
तस्माद आशु महीं गच्छ सर्पॊ भूत्वा सुदुर्मते
MBh 13.103.23
इत्य उक्तः स तदा तेन सर्पॊ भूत्वा पपात ह
अदृष्टेनाथ भृगुणा भूतले भरतर्षभ
MBh 13.103.24
भृगुं हि यदि सॊ ऽदराक्षीन नहुषः पृथिवीपते
न स शक्तॊ ऽभविष्यद वै पातने तस्य तेजसा
MBh 13.103.25
स तु तैस तैः परदानैश च तपॊभिर नियमैस तथा
पतितॊ ऽपि महाराज भूतले समृतिमान अभूत
परसादयाम आस भृगुं शापान्तॊ मे भवेद इति
MBh 13.103.26
ततॊ ऽगस्त्यः कृपाविष्टः परासादयत तं भृगुम
शापान्तार्थं महाराज स च परादात कृपान्वितः
MBh 13.103.27
[भृगु]
राजा युधिष्ठिरॊ नाम भविष्यति कुरूद्वहः
स तवां मॊक्षयिता शापाद इत्य उक्त्वान्तरधीयत
MBh 13.103.28
अगस्त्यॊ ऽपि महातेजाः कृत्वा कार्यं शतक्रतॊः
सवम आश्रमपदं परायात पूज्यमानॊ दविजातिभिः
MBh 13.103.29
नहुषॊ ऽपि तवया राजंस तस्माच छापात समुद्धृतः
जगाम बरह्म सदनं पश्यतस ते जनाधिप
MBh 13.103.30
तदा तु पातयित्वा तं नहुषं भूतले भृगुः
जगाम बरह्म सदनं बरह्मणे च नयवेदयत
MBh 13.103.31
ततः शक्रं समानाय्य देवान आह पितामहः
वरदानान मम सुरा नहुषॊ राज्यम आप्तवान
स चागस्त्येन करुद्धेन भरंशितॊ भूतलं गतः
MBh 13.103.32
न च शक्यं विना राज्ञा सुरा वर्तयितुं कव चित
तस्माद अयं पुनः शक्रॊ देवराज्ये ऽभिषिच्यताम
MBh 13.103.33
एवं संभाषमाणं तु देवाः पार्थ पितामहम
एवम अस्त्व इति संहृष्टाः परत्यूचुस ते पितामहम
MBh 13.103.34
सॊ ऽभिषिक्तॊ भगवता देवराज्येन वासवः
बरह्मणा राजशार्दूल यथापूर्वं वयरॊचत
MBh 13.103.35
एवम एतत पुरावृत्तं नहुषस्य वयतिक्रमात
स च तैर एव संसिद्धॊ नहुषः कर्मभिः पुनः
MBh 13.103.36
तस्माद दीपाः परदातव्याः सायं वै गृहमेधिभिः
दिव्यं चक्षुर अवाप्नॊति परेत्य दीपप्रदायकः
पूर्णचन्द्र परतीकाशा दीपदाश च भवन्त्य उत
MBh 13.103.37
यावद अक्षिनिमेषाणि जवलते तावतीः समाः
रूपवान धनवांश चापि नरॊ भवति दीपदः
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Anuśāsana-Parva chapter-index (154 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Anuśāsana-Parva Ch 102
- Next chapter · Anuśāsana-Parva Ch 104 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷