🪷 Mahābhārata · Anuśāsana-Parva · Chapter 10

The Book of the Final Teaching · Parva 13 · 70 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine

This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.

MBh 13.10local chapter route · Anuśāsana-ParvaAnuśāsana-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

The Devanāgarī Yathārtha · 70 Shlokas

MBh 13.10.1
[य] मित्र सौदृद भावेन उपदेशं करॊति यः जात्यावरस्य राजर्षे दॊषस तस्य भवेन न वा
MBh 13.10.2
एतद इच्छामि तत्त्वेन वयाख्यातुं वै पितामह सूक्ष्मा गतिर हि धर्मस्य यत्र मुह्यन्ति मानवाः
MBh 13.10.3
[भ] अत्र ते वर्तयिष्यामि शृणु राजन यथागमम ऋषीणां वदतां पूर्वं शरुतम आसीद यथा मया
MBh 13.10.4
उपदेशॊ न कर्तव्यॊ जातिहीनस्य कस्य चित उपदेशे महान दॊष उपाध्यायस्य भाष्यते
MBh 13.10.5
निदर्शनम इदं राजञ शृणु मे भरतर्षभ दुरुक्त वचने राजन यथापूर्वं युधिष्ठिर बरह्माश्रमपदे वृत्तं पार्श्वे हिमवतः शुभे
MBh 13.10.6
तत्राश्रमपदं पुण्यं नानावृक्षगणायुतम बहु गुल्मलताकीर्णं मृगद्विजनिषेवितम
MBh 13.10.7
सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम वरतिभिर बहुभिः कीर्णं तापसैर उपशॊभितम
MBh 13.10.8
बराह्मणैश च महाभागैः सूर्यज्वलन संनिभैः नियमव्रतसंपन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः दीक्षितैर भरतश्रेष्ठ यताहारैः कृतात्मभिः
MBh 13.10.9
वेदाध्ययनघॊषैश च नादितं भरतर्षभ वालखिल्यैश च बहुभिर यतिभिश च निषेवितम
MBh 13.10.10
तत्र कश चित समुत्साहं कृत्वा शूद्रॊ दयान्वितः आगतॊ हय आश्रमपदं पूजितश च तपस्विभिः
MBh 13.10.11
तांस तु दृष्ट्वा मुनिगणान देवकल्पान महौजसः वहतॊ विविधा दीक्षाः संप्रहृष्यत भारत
MBh 13.10.12
अथास्य बुद्धिर अभवत तपस्ये भरतर्षभ ततॊ ऽबरवीत कुलपतिं पादौ संगृह्य भारत
MBh 13.10.13
भवत्प्रसादाद इच्छामि धर्मं चर्तुं दविजर्षभ तन मां तवं भगवन वक्तुं परव्राजयितुम अर्हसि
MBh 13.10.14
वर्णावरॊ ऽहं भगवञ शूद्रॊ जात्यास्मि सत्तम शुश्रूषां कर्तुम इच्छामि परपन्नाय परसीद मे
MBh 13.10.15
[कुलपति] न शक्यम इह शूद्रेण लिङ्गम आश्रित्य वर्तितुम आस्यतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषा निरतॊ भव
MBh 13.10.16
[भ] एवम उक्तस तु मुनिना स शूद्रॊ ऽचिन्तयन नृप कथम अत्र मया कार्यं शरद्धा धर्मे परा च मे विज्ञातम एवं भवतु करिष्ये परियम आत्मनः
MBh 13.10.17
गत्वाश्रमपदाद दूरम उटजं कृतवांस तु सः तत्र वेदिं च भूमिं च देवतायतनानि च निवेश्य भरतश्रेष्ठ नियमस्थॊ ऽभवत सुखम
MBh 13.10.18
अभिषेकांश च नियमान देवतायतनेषु च बलिं च कृत्वा हुत्वा च देवतां चाप्य अपूजयत
MBh 13.10.19
संकल्पनियमॊपेतः फलाहारॊ जितेन्द्रियः नित्यं संनिहिताभिश च ओषधीभिः फलैस तथा
MBh 13.10.20
अतिथीन पूजयाम आस यथावत समुपागतान एवं हि सुमहान कालॊ वयत्यक्रामत स तस्य वै
MBh 13.10.21
अथास्य मुनिर आगच्छत संगत्या वै तम आश्रमम संपूज्य सवागतेनर्षिं विधिवत पर्यतॊषयत
MBh 13.10.22
अनुकूलाः कथाः कृत्वा यथावत पर्यपृच्छत ऋषिः परमतेजस्वी धर्मात्मा संयतेन्द्रियः
MBh 13.10.23
एवं स बहुशस तस्य शूद्रस्य भरतर्षभ सॊ ऽगच्छद आश्रमम ऋषिः शूद्रं दरष्टुं नरर्षभ
MBh 13.10.24
अथ तं तापसं शूद्रः सॊ ऽबरवीद भरतर्षभ पितृकार्यं करिष्यामि तत्र मे ऽनुग्रहं कुरु
MBh 13.10.25
बाढम इत्य एव तं विप्र उवाच भरतर्षभ शुचिर भूत्वा स शूद्रस तु तस्यर्षेः पाद्यम आनयत
MBh 13.10.26
अथ दर्भांश च वन्याश च ओषधीर भरतर्षभ पवित्रम आसनं चैव बृसीं च समुपानयत
MBh 13.10.27
अथ दक्षिणम आवृत्य बृसीं परमशीर्षिकाम कृताम अन्यायतॊ दृष्ट्वा ततस तम ऋषिर अब्रवीत
MBh 13.10.28
कुरुष्वैतां पूर्वशीर्षां भव चॊदन मुखः शुचिः स च तत कृतवाञ शूद्रः सर्वं यद ऋषिर अब्रवीत
MBh 13.10.29
यथॊपदिष्टं मेधावी दर्भादींस तान यथातथम हव्यकव्य विधिं कृत्स्नम उक्तं तेन तपस्विना
MBh 13.10.30
ऋषिणा पितृकार्ये च स च धर्मपथे सथितः पितृकार्ये कृते चापि विषृष्टः स जगाम ह
MBh 13.10.31
अथ दीर्घस्य कालस्य स तप्यञ शूद्र तापसः वने पञ्चत्वम अगमत सुकृतेन च तेन वै अजायत महाराज राजवंशे महाद्युतिः
MBh 13.10.32
तथैव स ऋषिस तात कालधर्मम अवाप्य ह पुरॊहित कुले विप्र आजातॊ भरतर्षभ
MBh 13.10.33
एवं तौ तत्र संभूताव उभौ शूद्र मुनी तदा करमेण वर्धितौ चापि विद्यासु कुशलाव उभौ
MBh 13.10.34
अथर्ववेदे वेदे च बभूवर्षिर सुनिश्चितः कल्पप्रयॊगे चॊत्पन्ने जयॊतिषे च परं गतः सख्ये चापि परा परीतिस तयॊश चापि वयवर्धत
MBh 13.10.35
पितर्य उपरते चापि कृतशौचः स भारत अभिषिक्तः परकृतिभी राजपुत्रः स पार्थिवः अभिषिक्तेन स ऋषिर अभिषिक्तः पुरॊहितः
MBh 13.10.36
स तं पुरॊधाय सुखम अवसद भरतर्षभ राज्यं शशास धर्मेण परजाश च परिपालयन
MBh 13.10.37
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकार्येषु चासकृत उत्स्मयन पराहसच चापि दृष्ट्वा राजा पुरॊहितम एवं स बहुशॊ राजन पुरॊधसम उपाहसत
MBh 13.10.38
लक्षयित्वा पुरॊधास तु बहु शस्तं नराधिपम उत्स्मयन्तं च सततं दृष्ट्वासौ मन्युमान अभूत
MBh 13.10.39
अथ शूण्ये पुरॊधास तु सह राज्ञा समागतः कथाभिर अनुकूलाभी राजानम अभिरामयत
MBh 13.10.40
ततॊ ऽबरवीन नरेन्द्रं स पुरॊधा भरतर्षभ वरम इच्छाम्य अहं तव एकं तवया दत्तं महाद्युते
MBh 13.10.41
[र] वराणां ते शतं दद्यां कुम उतैकं दविजॊत्तम सनेहाच च बहुमानाच च नास्त्य अदेयं हि मे तव
MBh 13.10.42
[पुरॊहित] एकं वै वरम इच्छामि यदि तुष्टॊ ऽसि पार्थिव यद ददासि महाराज सत्यं तद वद मानृतम
MBh 13.10.43
[भ] बाढम इत्य एव तं राजा परत्युवाच युधिष्ठिर यदि जञास्यामि वक्ष्यामि अजानन न तु संवदे
MBh 13.10.44
[प] पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकृत्येषु चासकृत शान्ति हॊमेषु च सदा किं तवं हससि वीक्ष्य माम
MBh 13.10.45
सव्रीडं वै भवति हि मनॊ मे हसता तवया कामया शापितॊ राजन नान्यथा वक्तुम अर्हसि
MBh 13.10.46
भाव्यं हि कारणेनात्र न ते हास्यम अकारणम कौतूहलं मे सुभृशं तत्त्वेन कथयस्व मे
MBh 13.10.47
[र] एवम उक्ते तवया विप्र यद अवाच्यं भवेद अपि अवश्यम एव वक्तव्यं शृणुष्वैक मना दविज
MBh 13.10.48
पूर्वदेहे यथावृत्तं तन निबॊध दविजॊत्तम जातिं समराम्य अहं बरह्मन्न अवधानेन मे शृणु
MBh 13.10.49
शूद्रॊ ऽहम अभवं पूर्वं तापसॊ भृशसंयुतः ऋषिर उग्रतपास तवं च तदाभूर दविजसत्तम
MBh 13.10.50
परीयता हि तदा बरह्मन ममानुग्रह बुद्धिना पितृकार्ये तवया पूर्वम उपदेशः कृतॊ ऽनघ बृस्यां दर्भेषु हव्ये च कव्ये च मुनिसत्तम
MBh 13.10.51
एतेन कर्म दॊषेण पुरॊधास तवम अजायथाः अहं राजा च विप्रेन्द्र पश्य कालस्य पर्ययम मत्कृते हय उपदेशेन तवया पराप्तम इदं फलम
MBh 13.10.52
एतस्मात कारणाद बरह्मन परहसे तवां दविजॊत्तम न तवां परिभवन बरह्मन परहसामि गुरुर भवान
MBh 13.10.53
विपर्ययेण मे मन्युस तेन संतप्यते मनः जातिं समराम्य अहं तुभ्यम अतस तवां परहसामि वै
MBh 13.10.54
एवं तवॊग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम पुरॊहितत्वम उत्सृज्य यतस्व तवम्पुनर भवे
MBh 13.10.55
इतस तवम अधमाम अन्यां मा यॊनिं पराप्स्यसे दविज गृह्यतां दरविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम
MBh 13.10.56
[भ] ततॊ विसृष्टॊ राज्ञा तु विप्रॊ दानान्य अनेकशः बराह्मणेभ्यॊ ददौ वित्तं भूमिं गरामांश च सर्वशः
MBh 13.10.57
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततॊ यथॊक्तामि दविजॊत्तमः तीर्थानि चाभिगत्वा वै दानानि विविधानि च
MBh 13.10.58
दत्त्वा गाश चैव विप्राणां पूतात्मा सॊ ऽभवद दविजः तम एव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः
MBh 13.10.59
ततः सिद्धिं परां पराप्तॊ बराह्मणॊ राजसत्तम संमतश चाभवत तेषाम आश्रमे ऽऽशरमवासिनाम
MBh 13.10.60
एवं पराप्तॊ महत कृच्छ्रम ऋषिः स नृपसत्तम बराह्मणेन न वक्तव्यं तस्माद वर्णावरे जने
MBh 13.10.61
वर्जयेद उपदेशं च सदैव बराह्मणॊ नृप उपदेशं हि कुर्वाणॊ दविजः कृच्छ्रम अवाप्नुयात
MBh 13.10.62
एषितव्यं सदा वाचा नृपेण दविजसत्तमात न परवक्तव्यम इह हि किं चिद वर्णावरे जने
MBh 13.10.63
बराह्मणाः कषत्रिया वैश्यास तरयॊ वर्णा दविजातयः एतेषु कथयन राजन बराह्मणॊ न परदुष्यति
MBh 13.10.64
तस्मात सद्भिर न वक्तव्यं कस्य चित किं चिद अग्रतः सूक्ष्मा गतिर हि धर्मस्य दुर्ज्ञेया हय अकृतात्मभिः
MBh 13.10.65
तस्मान मौनानि मुनयॊ दीक्षां कुर्वन्ति चादृताः दुरुक्तस्य भयाद राजन नानुभाषन्ति किं चन
MBh 13.10.66
धार्मिका गुणसंपन्नाः सत्यार्जव परायणाः दुरुक्त वाचाभिहताः पराप्नुवन्तीह दुष्कृतम
MBh 13.10.67
उपदेशॊ न कर्तव्यः कदा चिद अपि कस्य चित उपदेशाद धि तत पापं बराह्मणः समवाप्नुयात
MBh 13.10.68
विमृश्य तस्मात पराज्ञेन वक्तव्यं धर्मम इच्छता सत्यानृतेन हि कृत उपदेशॊ हिनस्ति वै
MBh 13.10.69
वक्तव्यम इह पृष्टेन विनिश्चित्य विपर्ययम स चॊपदेशः कर्तव्यॊ येन धर्मम अवाप्नुयात
MBh 13.10.70
एतत ते सर्वम आख्यातम उपदेशे कृते सति महान कलेशॊ हि भवति तस्मान नॊपदिशेत कव चित

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷