🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 84

The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 54 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine

This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.

MBh 12.84local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

The Devanāgarī Yathārtha · 54 Shlokas

MBh 12.84.1
हरीनिषेधाः सदा सन्तः सत्यार्जव समन्विताः शक्ताः कथयितुं सम्यक ते तव सयुः सभा सदः
MBh 12.84.2
अत्य आढ्यांश चाति शूरांश च बराह्मणांश च बहुश्रुतान सुसंतुष्टांश च कौन्तेय महॊत्साहांश च कर्मसु
MBh 12.84.3
एतान सहायाँल लिप्सेथाः सर्वास्व आपत्सु भारत कुलीनः पूजितॊ नित्यं न हि शक्तिं निगूहति
MBh 12.84.4
परसन्नं हय अप्रसन्नं वा पीडितं हृतम एव वा आवर्तयति भूयिष्ठं तद एकॊ हय अनुपालितः
MBh 12.84.5
कुलीना देशजाः पराज्ञा रूपवन्तॊ बहुश्रुताः परगल्भाश चानुरक्ताश च ते तव सयुः परिच्छदाः
MBh 12.84.6
दौष्कुलेयाश च लुब्धाश च नृशंसा निरपत्रपाः ते तवां तात निषेवेयुर यावद आर्धक पाणयः
MBh 12.84.7
अर्थमानार्घ्य सत्कारैर भॊगैर उच्चावचैः परियान यान अर्थभाजॊ मन्येथास ते ते सयुः सुखभागिनः
MBh 12.84.8
अभिन्न वृत्ता विद्वांसः सद्वृत्ताश चरितव्रताः न तवां नित्यार्थिनॊ जह्युर अक्षुद्राः सत्यवादिनः
MBh 12.84.9
अनार्या ये न जानन्ति समयं मन्दचेतसः तेभ्यः परतिजुगुप्सेथा जानीयाः समयच्युतान
MBh 12.84.10
नैकम इच्छेद गणं हित्वा सयाच चेद अन्यतर गरहः यस तव एकॊ बहुभिः शरेयान कामं तेन गणं तयजेत
MBh 12.84.11
शरेयसॊ लक्षणं हय एतद विक्रमॊ यस्य दृश्यते कीर्तिप्रधानॊ यश च सयात समये यश च तिष्ठति
MBh 12.84.12
समर्थान पूजयेद यश च नास्पर्थ्यैः सपर्धते च यः न च कामाद भयात करॊधाल लॊभाद वा धर्मम उत्सृजेत
MBh 12.84.13
अमानी सत्यवाक शक्तॊ जितात्मा मान्यमानिता स ते मन्त्रसहायः सयात सर्वावस्थं परीक्षितः
MBh 12.84.14
कुलीनः सत्यसंपन्नस तितिक्षुर दक्ष आत्मवान शूरः कृतज्ञः सत्यश च शरेयसः पार्थ लक्षणम
MBh 12.84.15
तस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्य विजानतः अमित्राः संप्रसीदन्ति ततॊ मित्री भवन्त्य अपि
MBh 12.84.16
अत ऊर्ध्वम अमात्यानां परीक्षेत गुणागुणान संयतात्मा कृतप्रज्ञॊ भूतिकामश च भूमिपः
MBh 12.84.17
संबद्धाः पुरुषैर आप्तैर अभिजातैः सवदेशजैः अहार्यैर अव्यभीचारैः सर्वतः सुपरीक्षितैः
MBh 12.84.18
यॊधाः सरौवास तथा मौलास तथैवान्ये ऽपय अवः कृताः कर्तव्या भूतिकामेन पुरुषेण बुभूषता
MBh 12.84.19
येषां वैनयिकी बुद्धिः परकृता चैव शॊभना तेजॊ धैर्यं कषमा शौचम अनुराग सथितिर धृतिः
MBh 12.84.20
परीक्षित गुणान नित्यं परौढ भावान धुरंधरान पञ्चॊपधा वयतीतांश च कुर्याद राजार्थ कारिणः
MBh 12.84.21
पर्याप्तवचनान वीरान परतिपत्तिविशारदान कुलीनान सत्यसंपन्नान इङ्गित जञान अनिष्ठुरान
MBh 12.84.22
देशकालविधानज्ञान भर्तृकार्यहितैषिणः नित्यम अर्थेषु सर्वेषु राजा कुर्वीत मन्त्रिणः
MBh 12.84.23
हीनतेजा हय असंहृष्टॊ नैव जातु वयवस्यति अवश्यं जनयत्य एव सर्वकर्मसु संशयान
MBh 12.84.24
एवम अल्पश्रुतॊ मन्त्री कल्याणाभिजनॊ ऽपय उत धर्मार्थकामयुक्तॊ ऽपि नालं मन्त्रं परीक्षितुम
MBh 12.84.25
तथैवानभिजातॊ ऽपि कामम अस्तु बहुश्रुतः अनायक इवाचक्षुर मुह्यत्य ऊह्येषु कर्मसु
MBh 12.84.26
यॊ वा हय अस्थिरसंकल्पॊ बुद्धिमान आगतागमः उपायज्ञॊ ऽपि नालं स कर्म यापयितुं चिरम
MBh 12.84.27
केवलात पुनर आचारात कर्मणॊ नॊपपद्यते परिमर्शॊ विशेषाणाम अश्रुतस्येह दुर मतेः
MBh 12.84.28
मन्त्रिण्य अननुरक्ते तु विश्वासॊ न हि विद्यते तस्माद अननुरक्ताय नैव मन्त्रं परकाशयेत
MBh 12.84.29
वयथयेद धि स राजानं मन्त्रिभिः सहितॊ ऽनृजुः मारुतॊपहत छिद्रैः परविश्याग्निर इव दरुमम
MBh 12.84.30
संक्रुध्यत्य एकदा सवामी सथानाच चैवापकर्षति वाचा कषिपति संरब्धस ततः पश्चात परसीदति
MBh 12.84.31
तानि तान्य अनुरक्तेन शक्यान्य अनुतितिक्षितुम मन्त्रिणां च भवेत करॊधॊ विस्फूर्जितम इवाशनेः
MBh 12.84.32
यस तु संहरते तानि भर्तुः परियचिकीर्षया समानसुखदुःखं तं पृच्छेद अर्थेषु मानवम
MBh 12.84.33
अनृजुस तव अनुरक्तॊ ऽपि संपन्नश चेतरैर गुणैः राज्ञः परज्ञान युक्तॊ ऽपि न मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.34
यॊ ऽमित्रैः सह संबद्धॊ न पौरान बहु मन्यते स सुहृत तादृशॊ राज्ञॊ न मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.35
अविद्वान अशुचिः सतब्धः शत्रुसेवी विकत्थनः स सुहृत करॊधनॊ लुब्धॊ न मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.36
आगन्तुश चानुरक्तॊ ऽपि कामम अस्तु बहुश्रुतः सत्कृतः संविभक्तॊ वा न मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.37
यस तव अल्पेनापि कार्येण सकृद आक्षारितॊ भवेत पुनर अन्यैर गुणैर युक्तॊ न मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.38
कृतप्रज्ञश च मेधा वी बुधॊ जानपदः शुचिः सर्वकर्मसु यः शुद्धः स मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.39
जञानविज्ञानसंपन्नः परकृतिज्ञः परात्मनॊः सुहृद आत्मसमॊ राज्ञॊ स मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.40
सत्यवाक शीलसंपन्नॊ गम्भीरः स तरपॊ मृदुः पितृपैतामहॊ यः सयात स मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.41
संतुष्टः संमतः सत्यः शौटीरे दवेष्यपापकः मन्त्रवित कालविच छूरः स मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.42
सर्वलॊकं समं शक्तः सान्त्वेन कुरुते वशे तस्मै मन्त्रः परयॊक्तव्यॊ दण्डम आधित्सता नृप
MBh 12.84.43
पौरजानपदा यस्मिन विश्वासं धर्मतॊ गताः यॊद्धा नयविपश्चिच च स मन्त्रं शरॊतुम अर्हति
MBh 12.84.44
तस्मात सर्वैर गुणैर एतैर उपपन्नाः सुपूजिताः मन्त्रिणः परकृतिज्ञाः सयुस तर्यवरा महद ईप्सवः
MBh 12.84.45
सवासु परकृतिषु छिद्रं लक्षयेरन परस्य च मन्त्रिणॊ मन्त्रमूलं हि राज्ञॊ राष्ट्रं विवर्धते
MBh 12.84.46
नास्य छिद्रं परः पश्येच छिद्रेषु परम अन्वियात गूहेत कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद विवरम आत्मनः
MBh 12.84.47
मन्त्रग्राहा हि राज्यस्य मन्त्रिणॊ ये मनीषिणः मन्त्रसंहननॊ राजा मन्त्राङ्गानीतरॊ जनः
MBh 12.84.48
राज्यं परणिधि मूलं हि मन्त्रसारं परचक्षते सवामिनं तव अनुवर्तन्ति वृत्त्यर्थम इह मन्त्रिणः
MBh 12.84.49
स विनीय मदक्रॊधौ मानम ईर्ष्यां च निर्वृतः नित्यं पञ्चॊपधातीतैर मन्त्रयेत सह मन्त्रिभिः
MBh 12.84.50
तेषां तरयाणां विविधं विमर्शं; बुध्येत चित्तं विनिवेश्य तत्र सवनिश्चयं तं परनिश्चयं च; निवेदयेद उत्तरमन्त्रकाले
MBh 12.84.51
धर्मार्थकामज्ञम उपेत्य पृच्छेद; युक्तॊ गुरुं बराह्मणम उत्तमार्थम निष्ठा कृता तेन यदा सह सयात; तं तत्र मार्गं परणयेद असक्तम
MBh 12.84.52
एवं सदा मन्त्रयितव्यम आहुर; ये मन्त्रतत्त्वार्थविनिश्चयज्ञाः तस्मात तवम एवं परणयेः सदैव; मन्त्रं परजा संग्रहणे समर्थम
MBh 12.84.53
न वामनाः कुब्ज कृशा न खञ्जा; नान्धा जडाः सत्री न न पुंसकं च न चात्र तिर्यङ न पुरॊ न पश्चान; नॊर्ध्वं न चाधः परचरेत कश चित
MBh 12.84.54
आरुह्य वातायनम एव शून्यं; सथलं परकाशं कुशकाशहीनम वाग अङ्गदॊषान परिहृत्य मन्त्रं; संमन्त्रयेत कार्यम अहीन कालम

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷