🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 54
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 39 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.54local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 39 Shlokas
MBh 12.54.1
[जनमेजय]
धर्मात्मनि महासत्त्वे सत्यसंधे जितात्मनि
देवव्रते महाभागे शरतल्पगते ऽचयुते
MBh 12.54.2
शयाने वीरशयने भीष्मे शंतनुनन्दने
गाङ्गेये पुरुषव्याघ्रे पाण्डवैः पर्युपस्थिते
MBh 12.54.3
काः कथाः समवर्तन्त तस्मिन वीर समागमे
हतेषु सर्वसैन्येषु तन मे शंस महामुने
MBh 12.54.4
[वैष]
शरतल्पगते भीष्मे कौरवाणां धुरंधरे
आजग्मुर ऋषयः सिद्धा नारदप्रमुखा नृप
MBh 12.54.5
हतशिष्टाश च राजानॊ युधिष्ठिरपुरॊगमाः
धृतराष्ट्रश च कृष्णश च भीमार्जुनयमास तथा
MBh 12.54.6
ते ऽभिगम्य महात्मानॊ भरतानां पिता महम
अन्वशॊचन्त गाङ्गेयम आदित्यं पतितं यथा
MBh 12.54.7
मुहूर्तम इव च धयात्वा नारदॊ देव दर्शनः
उवाच पाण्डवान सर्वान हतशिष्टांश च पार्थिवान
MBh 12.54.8
पराप्तकालं च आचक्षे भीष्मॊ ऽयम अनुयुज्यताम
अस्तम एति हि गाङ्गेयॊ भानुमान इव भारत
MBh 12.54.9
अयं पराणान उत्सिसृक्षुस तं सर्वे ऽभयेत्य पृच्छत
कृत्स्नान हि विविधान धर्मांश चातुर्वर्ण्यस्य वेत्त्य अयम
MBh 12.54.10
एष वृद्धः पुरा लॊकान संप्राप्नॊति तनुत्यजाम
तं शीघ्रम अनुयुञ्जध्वं संशयान मनसि सथितान
MBh 12.54.11
एवम उक्ता नारदेन भीष्मम ईयुर नराधिपाः
परष्टुं चाशक्नुवन्तस ते वीक्षां चक्रुः परस्परम
MBh 12.54.12
अथॊवाच हृषीकेशं पाण्डुपुत्रॊ युधिष्ठिरः
नान्यस तवद देवकीपुत्र शक्तः परष्टुं पिता महम
MBh 12.54.13
परव्याहरय दुर्धर्ष तवम अग्रे मधुसूदन
तवं हि नस तात सर्वेषां सर्वधर्मविद उत्तमः
MBh 12.54.14
एवम उक्तः पाण्डवेन भगवान केशवस तदा
अभिगम्य दुराधर्षं परव्याहरयद अच्युतः
MBh 12.54.15
कच चित सुखेन रजनी वयुष्टा ते राजसत्तम
विस्पष्ट लक्षणा बुद्धिः कच चिच चॊपस्थिता तव
MBh 12.54.16
कच चिज जञाननि सर्वाणि परतिभान्ति च ते ऽनघ
न गलायते च हृदयं न च ते वयाकुलं मनः
MBh 12.54.17
दाहॊ मॊहः शरमश चैव कलमॊ गलानिस तथा रुजा
तव परसादाद गॊविन्द सद्यॊ वयपगतानघ
MBh 12.54.18
यच च भूतं भविष्यच च भवच च परमद्युते
तत सर्वम अनुपश्यामि पाणौ फलम इवाहितम
MBh 12.54.19
वेदॊक्ताश चैव ये धर्मा वेदान्तनिहिताश च ये
तान सर्वान संप्रपश्यामि वरदानात तवाच्युत
MBh 12.54.20
शिष्टैश च धर्मॊ यः परॊक्तः स च मे हृदि वर्तते
देशजातिकुलानां च धर्मज्ञॊ ऽसमि जनार्दन
MBh 12.54.21
चतुर्ष्व आश्रमधर्मेषु यॊ ऽरथः स च हृदि सथितः
राजधर्मांश च सकलान अवगच्छामि केशव
MBh 12.54.22
यत्र यत्र च वक्तव्यं तद वक्ष्यामि जनार्दन
तव परसादाद धि शुभा मनॊ मे बुद्धिर आविशत
MBh 12.54.23
युवेव चास्मि संवृत्तस तवद अनुध्यान बृंहितः
वक्तुं शरेयः समर्थॊ ऽसमि तवत्प्रसादाज जनार्दन
MBh 12.54.24
सवयं किमर्थं तुभवाञ शरेयॊ न पराह पाण्डवम
किं ते विवक्षितं चात्र तद आशु वद माधव
MBh 12.54.25
यशसः शरेयसश चैव मूलं मां विद्धि कौरव
मत्तः सर्वे ऽभिनिर्वृत्ता भावाः सदसद आत्मकाः
MBh 12.54.26
शीतांशुश चन्द्र इत्य उक्ते कॊ लॊके विस्मयिष्यति
तथैव यशसा पूर्णे मयि कॊ विस्मयिष्यति
MBh 12.54.27
आधेयं तु मया भूयॊ यशस तव महाद्युते
ततॊ मे विपुला बुद्धिस तवयि भीष्म समाहिता
MBh 12.54.28
यावद धि पृतिवी पाल पृथिवी सथास्यते धरुवा
तावत तवाक्षया कीर्तिर लॊकान अनु चरिष्यति
MBh 12.54.29
यच च तवं वक्ष्यसे भीष्म पाण्डवायानुपृच्छते
वेद परवादा इव ते सथास्यन्ति वसुधातले
MBh 12.54.30
यश चैतेन परमाणेन यॊक्ष्यत्य आत्मानम आत्मना
सफलं सर्वपुण्यानां परेत्य चानुभविष्यति
MBh 12.54.31
एतस्मात कारणाद भीष्म मतिर दिव्या महाहिते
दत्ता यशॊ विप्रथेत कथं भूयस तवेति ह
MBh 12.54.32
यावद धि परथते लॊके पुरुषस्य यशॊ भुवि
तावत तस्याक्षयं सथानं भवतीति विनिश्चितम
MBh 12.54.33
राजानॊ हतशिष्टास तवां राजन्न अभित आसते
धर्मान अनुयुयुक्षन्तस तेभ्यः परब्रूहि भारत
MBh 12.54.34
भवान हि वयसा वृद्धः शरुताचार समन्वितः
कुशलॊ राजधर्माणां पूर्वेषाम अपराश च ये
MBh 12.54.35
जन्मप्रभृति ते कश चिद वृजिनं न ददर्श ह
जञातारम अनुधर्माणां तवां विदुः सर्वपार्थिवाः
MBh 12.54.36
तेभ्यः पितेव पुत्रेभ्यॊ राजन बरूहि परं नयम
ऋषयश च हि देवाश च तवया नित्यम उपासिताः
MBh 12.54.37
तस्माद वक्तव्यम एवेह तवया पश्याम्य अशेषतः
धर्माञ शुश्रूषमाणेभ्यः पृष्टेन च सता पुनः
MBh 12.54.38
वक्तव्यं विदुषा चेति धर्मम आहुर मनीषिणः
अप्रतिब्रुवतः कष्टॊ दॊषॊ हि भवति परभॊ
MBh 12.54.39
तस्मात पुत्रैश च पौत्रैश च धर्मान पृष्टः सनातनान
विद्वाञ जिज्ञासमानैस तवं परब्रूहि भरतर्षभ
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 53
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 55 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷