🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 217
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 59 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.217local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 59 Shlokas
MBh 12.217.1
[भी]
पुनर एव तु तं शक्रः परहसन्न इदम अब्रवीत
निःश्वसन्तं यथा नागं परव्याहाराय भारत
MBh 12.217.2
यत तद यानसहस्रेण जञातिभिः परिवारितः
लॊकान परतापयन सर्वान यास्य अस्मान अवितर्कयन
MBh 12.217.3
दृष्ट्वा सुकृपणां चेमाम अवस्थाम आत्मनॊ बले
जञातिमित्र परित्यक्तः शॊचस्य आहॊ न शॊचसि
MBh 12.217.4
परीतिं परात्यातुलां पूर्वं लॊकांश चात्मवशे सथिताम
विनिपातम इमं चाद्य शॊचस्य आहॊ न शॊचसि
MBh 12.217.5
[बलि]
अनित्यम उपलक्ष्येदं कालपर्यायम आत्मनः
तस्माच छक्र न शॊचामि सर्वं हय एवेदम अन्तवत
MBh 12.217.6
अन्तवन्त इमे देहा भूतानाम अमराधिप
तेन शक्र न शॊचामि नापराधाद इदं मम
MBh 12.217.7
जीवितं च शरीरं च परेत्य वै सह जायते
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः
MBh 12.217.8
तद ईदृशम इदं भावम अवशः पराप्य केवलम
यद्य एवम अभिजानामि का वयथा मे विजानतः
MBh 12.217.9
भूतानां निधनं निष्ठा सरॊतसाम इव सागरः
नैतत सम्यग विजानन्तॊ नरा मुह्यन्ति वज्रभृत
MBh 12.217.10
ये तव एवं नाभिजानन्ति रजॊ मॊहपरायनाः
ते कृच्छ्रं पराप्य सीदन्ति बुद्धिर येषां परनश्यति
MBh 12.217.11
बुद्धिलाभे हि पुरुषः सर्वं नुदति किल्बिषम
विपाप्मा लभते सत्त्वं सत्त्वस्थः संप्रसीदति
MBh 12.217.12
ततस तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः
कृपणाः परितप्यन्ते ते ऽनर्थैर परिचॊदिताः
MBh 12.217.13
अर्थसिद्धिम अनर्थं च जीवितं मरणं तथा
सुखदुःखफलं चैव न दवेष्मि न च कामये
MBh 12.217.14
हतं हन्ति हतॊ हय एव यॊ नरॊ हन्ति कं चन
उभौ तौ न विजानीतॊ यश च हन्ति हतश च यः
MBh 12.217.15
हत्वा जित्वा च मघवन यः कश चित पुरुषायते
अकर्ता हय एव भवति कर्ता तव एव करॊति तत
MBh 12.217.16
हॊ हि लॊकस्य कुरुते विनाशप्रभवाव उभौ
कृतं हि तत कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः
MBh 12.217.17
पृथिवी वायुर आकाशम आपॊ जयॊतिश च पञ्चमम
एतद्यॊनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना
MBh 12.217.18
महाविद्यॊ ऽलपविद्यश च बलवान दुर्बलश च यः
दर्शनीयश विरूपश च सुभगॊ दुर्भगश च यः
MBh 12.217.19
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः सवेन तेजसा
तस्मिन कालवशं पराप्ते का वयथा मे विजानतः
MBh 12.217.20
दग्धम एवानुदहति हतम एवानुहन्ति च
नश्यते नष्टम एवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः
MBh 12.217.21
नास्य दवीपः कुतः पारं नावारः संप्रदृश्यते
नान्तम अस्य परपश्यामि विधेर दिव्यस्य चिन्तयम
MBh 12.217.22
यदि मे पश्यतः कालॊ भूतानि न विनाशयेत
सयान मे हर्शश च दर्पश च करॊधश चैव शचीपते
MBh 12.217.23
तुषभक्षं तु मां जञात्वा परविविक्त जने गृहे
बिभ्रतं गार्दभं रूपम आदिश्य परिगर्हसे
MBh 12.217.24
इच्छन्न अहं विकुर्यां हि रूपाणि बहुधात्मनः
विभीसनानि यानीक्ष्य पलायेथास तवम एव मे
MBh 12.217.25
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं परयच्छति
कालेन विधृतं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम
MBh 12.217.26
पुरा सर्वं परव्यथते मयि करुद्धे पुरंदर
अवैमि तव अस्य लॊकस्य धर्मं शक्र सनातनम
MBh 12.217.27
तवम अप्य एवम अपेक्षस्व मात्मना विस्मयं गमः
परभवश च परभावश च नात्म संस्थः कदा चन
MBh 12.217.28
कौमारम एव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा
समवेक्षस्व मघवन बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम
MBh 12.217.29
देवा मनुष्याः पितरॊ गन्धर्वॊरगराक्षसाः
आसन सर्वे मम वशे तत सर्वं वेत्थ वासव
MBh 12.217.30
नमस तस्यै दिशे ऽपय अस्तु यस्यां वैरॊचनॊ बलिः
इति माम अभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सय मॊहिताः
MBh 12.217.31
नाहं तद अनुशॊचामि नात्म भरंशं शचीपते
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस तिष्ठाम्य अहं वशे
MBh 12.217.32
दृश्यते हि कुले जातॊ दर्शनीयः परतापवान
दुःखं जीवन सहामात्यॊ भवितव्यं हि तत तथा
MBh 12.217.33
दौष्कुलेल्यस तथा मूढॊ दुर्जातः शक्र दृश्यते
सुखं जीवन सहामात्य भवितव्यं हि तत तथा
MBh 12.217.34
कल्यानी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते
अलक्षणा विरूपा च सुभगा शक्र दृश्यते
MBh 12.217.35
नैतद अस्मत कृतं शक्र नैतच छक्र तवया कृतम
यत तवम एवंगतॊ वज्रिन यद वाप्य एवंगता वयम
MBh 12.217.36
न कर्म तव नान्येषां कुतॊ मम शतक्रतॊ
ऋद्धिर वाप्य अथ वा नर्द्धिः पर्याय कृतम एव तत
MBh 12.217.37
पश्यामि तवा विराजन्तं देवराजम अवस्थितम
शरीमन्तं दयुतिमन्तं च गर्जन्तं च ममॊपरि
MBh 12.217.38
एतच चैवं न चेत कालॊ माम आक्रम्य सथितॊ भवेत
पातयेयम अहं तवाद्य सवर्जम अपि मुष्टिना
MBh 12.217.39
न तु विक्रमकालॊ ऽयं कषमा कालॊ ऽयम आगतः
कालः सथापयते सर्वं कालः पचति वै तथा
MBh 12.217.40
मां चेद अभ्यागतः कालॊ दानवेश्वरम ऊर्जितम
गर्जन्तं परतपन्तं च कम अन्यं नागमिष्यति
MBh 12.217.41
दवादशानां हि भवताम आदित्यानां महात्मनाम
तेजांस्य एकेन सर्वेषां देवराजहृतानि मे
MBh 12.217.42
अहम एवॊद्वहाम्य आपॊ विसृजामि च वासव
तपामि चैव तरैलॊक्यं विद्यॊताम्य अहम एव च
MBh 12.217.43
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्य अहम अथाददे
संयच्छामि नियच्छामि लॊकेषु परभुर ईश्वरः
MBh 12.217.44
तद अद्य विनिवृत्तं मे परभुत्वम अमराधिप
कालसैन्यावगाधस्य सर्वं न परतिभाति मे
MBh 12.217.45
नाहं कर्ता न चैव तवं नान्यक कर्ता शचीपते
पर्यायेन हि भुज्यन्ते लॊकाः शक्र यदृच्छया
MBh 12.217.46
मासार्ध मासवेश्मानम अहॊरात्राभिसंवृतम
ऋतुद्वारं वर्षमुखम आहुर वेदविदॊ जनाः
MBh 12.217.47
आहुः सर्वम इदं चिन्त्यं जनाः के चिन मनीसया
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा
MBh 12.217.48
गन्भीरं गहनं बरह्म महत तॊयार्णवं यथा
अनादि निधनं चाहुर अक्षरं परम एव च
MBh 12.217.49
सत्त्वेषु लिङ्गम आवेश्य नलिङ्गम अपि तत सवयम
मन्यन्ते धरुवम एवैनं ये नरास तत्त्वदर्शिनः
MBh 12.217.50
भूतानां तु विपर्यासं मन्यते गतवान इति
न हय एतावद भवेद गम्यं नयस्मात परकृतेः परः
MBh 12.217.51
गतिं हि सर्वभूतानाम अगत्वा कव गमिष्यसि
यॊ धावता न हातव्यस तिष्ठन्न अपि न हीयते
तम इन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा
MBh 12.217.52
आहुश चैनं के चिद अग्निं के चिद आहुः परजापतिम
ऋतुमासार्ध मामांश च दिवसांस तु कषणांस तथा
MBh 12.217.53
पूर्वाह्नम अपराह्नं च मध्याह्नम अपि चापरे
मुहूर्तम अपि चैवाहुर एकं सन्तम अनेकधा
तं कालम अवजानीहि यस्य सर्वम इदं वशे
MBh 12.217.54
बहुनीन्द्र सहस्राणि समतीतानि वासव
बलवीर्यॊपपन्नानि यथैव तवं शचीपते
MBh 12.217.55
तवाम अप्य अतिबलं शक्रं देवराजं बलॊत्कतम
पराप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति
MBh 12.217.56
य इदं सर्वम आदत्ते तस्माच छक्र सथिरॊ भव
मया तवया च पूर्वैश च न स शक्यॊ ऽतिवर्तितुम
MBh 12.217.57
याम एतां पराप्य जानीसे राजश्रियम अनुत्तमाम
सथिता मयीति तन मिथ्या नैषा हय एकत्र तिष्ठति
MBh 12.217.58
सथिता हीन्द्र सहस्रेषु तवद विशिष्टतमेष्व इयम
मां च लॊला परित्यज्य तवाम अगाद विबुधाधिप
MBh 12.217.59
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तॊ भवितुम अर्हसि
तवाम अप्य एवंगतं तयक्त्वा कषिप्रम अन्यं गमिष्यति
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 216
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 218 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷