🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 210
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 36 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.210local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 36 Shlokas
MBh 12.210.1
[गुरु]
न स वेद परं धर्मं यॊ न वेद चतुष्टयम
वयक्ताव्यक्ते च यत तत्त्वं संप्राप्तं परमर्षिणा
MBh 12.210.2
वयक्तं मृत्युमुखं विद्याद अव्यक्तम अमृतं पदम
परवृत्ति लक्षणं धर्मम ऋषिर नारायणॊ ऽबरवीत
MBh 12.210.3
अत्रैवावस्थितं सर्वं तरैलॊक्यं सचराचरम
निवृत्ति लक्षणं धर्मम अव्यक्तं बरह्म शाश्वतम
MBh 12.210.4
परवृत्ति लक्षणं धर्मं परजापतिर अथाब्रवीत
परवृत्तिः पुनर आवृत्तिर निवृत्तिः परमा गतिः
MBh 12.210.5
तां गतिं परमाम एति निवृत्ति परमॊ मुनिः
जञानतत्त्वपरॊ नित्यं शुभाशुभनिदर्शकः
MBh 12.210.6
तद एवम एतौ विज्ञेयाव अव्यक्तपुरुषाव उभौ
अव्यक्तपुरुषाभ्यां तु यत सयाद अन्यन महत्तरम
MBh 12.210.7
तं विशेषम अवेक्षेत विशेषेण विचक्षणः
अनाद्य अन्ताव उभाव एताव अलिङ्गौ चाप्य उभाव अपि
MBh 12.210.8
उभौ नित्यौ सूक्ष्मतरौ महद भयश च महत्तरौ
सामान्यम एतद उभयॊर एवं हय अन्यद विशेषणम
MBh 12.210.9
परकृत्या सर्ग धर्मिण्या तथा तरिविध सत्त्वया
विपरीतम अतॊ विद्यात कषेत्रज्ञस्य च लक्षणम
MBh 12.210.10
परकृतेश च विकाराणां दरष्टारम अगुणान्वितम
अग्राह्यौ पुरुषाव एताव अलिङ्गत्वद असंहितौ
MBh 12.210.11
संयॊगलक्षणॊत्पत्तिः कर्मजा गृह्यते यया
करणैः कर्म निर्वृत्तैः कर्ता यद यद विचेष्टते
कीर्त्यते शब्दसंज्ञाभिः कॊ ऽहम एषॊ ऽपय असाव इति
MBh 12.210.12
उष्णीसवान यथा वस्त्रैस तरिभिर भवति संवृतः
संवृतॊ ऽयं तथा देही सत्त्वराजस तामसैः
MBh 12.210.13
तस्माच चतुष्टयं वेद्यम एतैर हेतुभिर आचितम
यथा संज्ञॊ हय अयं सम्यग अन्तकाले न मुह्यति
MBh 12.210.14
शरियं दिव्याम अभिप्रेप्सुर बरह्म वाङ्मनसा शुचिः
शारीरैर नियमैर उग्रैश चरेन निष्कल्मषं तपः
MBh 12.210.15
तरैलॊक्यं तपसा वयाप्तम अन्तर्भूतेन भास्वता
सूर्यश च चन्द्रमाश चैव भासतस तपसा दिवि
MBh 12.210.16
परतापस तपसॊ जञानं लॊके संशब्दितं तपः
रजस तमॊ घनं यत कर्म तपसस तत सवलक्षणम
MBh 12.210.17
बरह्मचर्यम अहिंसा च शारीरं तप उच्यते
वाङ्मनॊ नियमः साम्यं मानसं तप उच्यते
MBh 12.210.18
विधिज्ञेभ्यॊ दविजातिभ्यॊ गराह्यम अन्नं विशिष्यते
आहारनियमेनास्य पाप्मा नश्यति राजसः
MBh 12.210.19
वैमनस्यं च विषये यान्त्य अस्य कवरणानि च
तस्मात तन्मात्रम आदद्याद यावद अत्र परयॊजनम
MBh 12.210.20
अन्तकाले वयॊत्कर्षाच छनैः कुर्याद अनातुरः
एवं युक्तेन मनसा जञानं तद उपपद्यते
MBh 12.210.21
रजसा चाप्य अयं देही देहवाञ शब्दवच चरेत
कार्यैर अव्याहत मतिर वैराग्यात परकृतौ सथितः
आ देहाद अप्रमादाच च देहान्ताद विप्रमुच्यते
MBh 12.210.22
हेतुयुक्तः सदॊत्सर्गॊ भूतानां परलयस तथा
परप्रत्यय सर्गे तु नियतं नातिवर्तते
MBh 12.210.23
भवान्त परभव परज्ञा आसते ये विपर्ययम
धृत्या देहान धारयन्तॊ बुद्धिसंक्षिप्त मानसाः
सथानेभ्यॊ धवंसमानाश च सूक्ष्मत्वात तान उपासते
MBh 12.210.24
यथागमं च तत सर्वं बुद्ध्या तन नैव बुध्यते
देहान्तं कश चिद अन्स्वास्ते भावितात्मा निराश्रयः
युक्तॊ धारणया कश चित सत्तां के चिद उपासते
MBh 12.210.25
अभ्यस्यन्ति परं देवं विद्युत संशब्दिताक्षरम
अन्तकाले हय उपासन्नास तपसा दग्धकिल्बिषाः
MBh 12.210.26
सर्व एते महात्मानॊ गच्छन्ति परमां गतिम
सूक्ष्मं विशेषणं तेषाम अवेक्षेच छास्त्र चक्षुषा
MBh 12.210.27
देहं तु परमं विद्याद विमुक्तम अपरिग्रहम
अन्तरिक्षाद अन्यतरं धारणासक्तमानसम
MBh 12.210.28
मर्त्यलॊकाद विमुच्यन्ते विद्या संयुक्त मानसाः
बरह्मभूता विरजसस ततॊ यान्ति परां गतिम
MBh 12.210.29
कसाय वर्जितं जञानं येषाम उत्पद्यते ऽचलम
ते यान्ति परमाँल लॊकान विशुध्यन्तॊ यथाबलम
MBh 12.210.30
भगवन्तम अजं दिव्यं विष्णुम अव्यक्तसंज्ञितम
भावेन यान्ति शुद्धा ये जञानतृप्ता निराशिषः
MBh 12.210.31
जञात्वात्मस्थं हरिं चैव निवर्तन्ते न ते ऽवययाः
पराप्य तत्परमं सथानं मॊदन्ते ऽकषरम अव्ययम
MBh 12.210.32
एतावद एतद विज्ञानम एतद अस्ति च नास्ति च
तृष्णा बद्धं जगत सर्वं चक्रवत परिवर्तते
MBh 12.210.33
बिस तन्तुर यथैवायम अन्तस्थः सर्वतॊ बिसे
तृष्णा तन्तुर अनाद्य अन्तस तथा देहगतः सदा
MBh 12.210.34
सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रे संसारयति वायकः
तद्वत संसारसूत्रं हि तृष्णा सूच्या निबध्यते
MBh 12.210.35
विकारं परकृतिं चैव पुरुषं च सनातनम
यॊ यथावद विजानाति स वितृन्सॊ विमुच्यते
MBh 12.210.36
परकाशं भगवान एतद ऋषिर नारायणॊ ऽमृतम
भूतानाम अनुकम्पार्थं जगाद जगतॊ हितम
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 209
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 211 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷