🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 180
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 30 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.180local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 30 Shlokas
MBh 12.180.1
[भृगु]
न परनाशॊ ऽसति जीवानां दत्तस्य च कृतस्य च
याति देहान्तरं परानी शरीरं तु विशीर्यते
MBh 12.180.2
न शरीराश्रितॊ जीवस तस्मिन नष्टे परनश्यति
यथा समित्सु दग्धासु न परनश्यति पावकः
MBh 12.180.3
[भरद्वाज]
अग्नेर यथातथा तस्य यदि नाशॊ न विद्यते
इन्धनस्यॊपयॊगान्ते स चाग्निर नॊपलभ्यते
MBh 12.180.4
नश्यतीत्य एव जानामि शान्तम अग्निम अनिन्धनम
गतिर यस्य परमानं वा संस्थानं वा न दृश्यते
MBh 12.180.5
[भ]
समिधाम उपयॊगान्ते सन्न एवाग्निर न दृश्यते
आकाशानुगतत्वाद धि दुर्ग्रहः स निराश्रहः
MBh 12.180.6
तथा शरीरसंत्यागे जीवॊ हय आकाशवत सथितः
न गृह्यते सुसूक्ष्मत्वाद यथा जयॊतिर न संशयः
MBh 12.180.7
परानान धारयते हय अग्निः स जीव उपधार्यताम
वायुसंधारणॊ हय अग्निर नश्यत्य उच्छ्वासनिग्रहात
MBh 12.180.8
तस्मिन नष्टे शरीराग्नौ शरीरं तद अचेतनम
पतितं याति भूमित्वम अयनं तस्य हि कषितिः
MBh 12.180.9
जङ्गमानां हि सर्वेषां सथावराणां तथैव च
आकाशं पवनॊ ऽभयेति जयॊतिस तम अनुगच्छति
तत्र तरयाणाम एकत्वं दवयं भूमौ परतिष्ठितम
MBh 12.180.10
यत्र खं तत्र पवनस तत्राग्निर यत्र मारुतः
अमूर्तयस ते विज्ञेया आपॊ मूर्तास तथा कषितिः
MBh 12.180.11
[भ]
यद्य अग्निमारुतौ भूमिः खम आपश च शरीरिषु
जीवः किं लक्षणस तत्रेत्य एतद आचक्ष्व मे ऽनघ
MBh 12.180.12
पञ्चात्मके पञ्च रतौ पञ्च विज्ञानसंयुते
शरीरे परानिनां जीवं जञातुम इच्छामि यादृशम
MBh 12.180.13
मांसशॊनित संघाते मेदः सनाय्व अस्थि संचये
भिद्यमाने शरीरे तु जीवॊ नैवॊपलभ्यते
MBh 12.180.14
यद्य अजीवं शरीरं तु पञ्च भूतसमन्वितम
शारीरे मानसे दुःखे कस तां वेदयते रुजम
MBh 12.180.15
शृणॊति कथितं जीवः कर्णाभ्यां न शृणॊति तत
महर्षे मनसि वयग्रे तस्माज जीवॊ निरर्थकः
MBh 12.180.16
सर्वं पश्यति यद दृश्यं मनॊ युक्तेन चक्षुषा
मनसि वयाकुले तद धि पश्यन्न अपि न पश्यति
MBh 12.180.17
न पश्यति न च बरूते न शृणॊति न जिघ्रति
न च सपर्शरसौ वेत्ति निद्रावशगतः पुनः
MBh 12.180.18
हृष्यति करुध्यति च कः शॊचत्य उद्विजते च कः
इच्छति धयायति दवेष्टि वाचम ईरयते च कः
MBh 12.180.19
[भ]
न पञ्च साधारणम अत्र किं चिच; छरीरम एकॊ वहते ऽनतरात्मा
स वेत्ति गन्धांश च रसाञ शरुतिं च; सपर्शं च रूपं च गुणाश च ये ऽनये
MBh 12.180.20
पञ्चात्मके पञ्च गुणप्रदर्शी; स सर्वगात्रानुगतॊ ऽनतरात्मा
स वेत्ति दुःखानि सुखानि चात्र; तद विप्रयॊगात तु न वेत्ति देहः
MBh 12.180.21
यदा न रूपं न सपर्शॊ नॊस्म भावश च पावके
तदा शान्ते शरीराग्नौ देहं तयक्त्वा स नश्यति
MBh 12.180.22
अम मयं सर्वम एवेदम आपॊ मूर्तिः शरीरिणाम
तत्रात्मा मानसॊ बरह्मा सर्वभूतेषु लॊककृत
MBh 12.180.23
आत्मानं तं विजानीहि सर्वलॊह हितात्मकम
तस्मिन यः संश्रितॊ देहे हय अब्बिन्दुर इव पुष्करे
MBh 12.180.24
कषेत्रज्ञं तं विजानीहि नित्यं लॊकहितात्मकम
तमॊ रजश च सत्त्वं च विद्धि जीव गुणान इमान
MBh 12.180.25
सचेतनं जीव गुणं वदन्ति; स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम
ततः परं कषेत्रविदं वदन्ति; परावतयद यॊ भुवनानि सप्त
MBh 12.180.26
न जीवनाशॊ ऽसति हि देहभेदे; मिथ्यैतद आहुर मृत इत्य अबुद्धाः
जीवस तु देहान्तरितः परयाति; दशार्धतैवास्य शरीरभेदः
MBh 12.180.27
एवं सर्वेषु भूतेषु गूधश चरति संवृतः
दृश्यते तव अग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया तत्त्वदर्शिभिः
MBh 12.180.28
तं पूर्वापररात्रेषु युज्ञानः सततं बुधः
लघ्व आहारॊ विशुद्धात्मा पश्यत्य आत्मानम आत्मनि
MBh 12.180.29
चित्तस्य हि परसादेन हित्वा कर्म शुभाशुभम
परसन्नात्मात्मनि सथित्वा सुखम अक्षयम अश्नुते
MBh 12.180.30
मानसॊ ऽगनिः शरीरेषु जीव इत्य अभिधीयते
सृष्टिः परजापतेर एषा भूताध्यात्म विनिश्चये
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 179
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 181 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷