🪷 Mahābhārata · Aśvamedhika-Parva · Chapter 23

The Book of the Horse-Sacrifice · Parva 14 · 24 unique Sanskrit addresses · pinned Critical Edition-derived witness

The Devanāgarī Yathārtha · 24 Shlokas

MBh 14.23.1
ब्राह्मण उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानमिह यादृशम्
MBh 14.23.2
प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च पञ्चहोतॄनथैतान्वै परं भावं विदुर्बुधाः
MBh 14.23.3
ब्राह्मण्युवाच स्वभावात्सप्त होतार इति ते पूर्विका मतिः यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तथोच्यताम्
MBh 14.23.4
ब्राह्मण उवाच प्राणेन संभृतो वायुरपानो जायते ततः अपाने संभृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते
MBh 14.23.5
व्यानेन संभृतो वायुस्ततोदानः प्रवर्तते उदाने संभृतो वायुः समानः संप्रवर्तते
MBh 14.23.6
तेऽपृच्छन्त पुरा गत्वा पूर्वजातं प्रजापतिम् यो नो ज्येष्ठस्तमाचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति
MBh 14.23.7
ब्रह्मोवाच यस्मिन्प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे यस्मिन्प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः
MBh 14.23.8
प्राण उवाच मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम्
MBh 14.23.9
ब्राह्मण उवाच प्राणः प्रलीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह समानश्चाप्युदानश्च वचोऽब्रूतां ततः शुभे
MBh 14.23.10
न त्वं सर्वमिदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् न त्वं श्रेष्ठोऽसि नः प्राण अपानो हि वशे तव प्रचचार पुनः प्राणस्तमपानोऽभ्यभाषत
MBh 14.23.11
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम्
MBh 14.23.12
व्यानश्च तमुदानश्च भाषमाणमथोचतुः अपान न त्वं श्रेष्ठोऽसि प्राणो हि वशगस्तव
MBh 14.23.13
अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनरब्रवीत् श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना
MBh 14.23.14
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम्
MBh 14.23.15
प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह प्राणापानावुदानश्च समानश्च तमब्रुवन् न त्वं श्रेष्ठोऽसि नो व्यान समानो हि वशे तव
MBh 14.23.16
प्रचचार पुनर्व्यानः समानः पुनरब्रवीत् श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना
MBh 14.23.17
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम्
MBh 14.23.18
ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह प्राणापानावुदानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन् समान न त्वं श्रेष्ठोऽसि व्यान एव वशे तव
MBh 14.23.19
समानः प्रचचाराथ उदानस्तमुवाच ह श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना
MBh 14.23.20
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम्
MBh 14.23.21
ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन् उदान न त्वं श्रेष्ठोऽसि व्यान एव वशे तव
MBh 14.23.22
ततस्तानब्रवीद्ब्रह्मा समवेतान्प्रजापतिः सर्वे श्रेष्ठा न वा श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यरक्षिणः
MBh 14.23.23
एकः स्थिरश्चास्थिरश्च विशेषात्पञ्च वायवः एक एव ममैवात्मा बहुधाप्युपचीयते
MBh 14.23.24
परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम्

🪷 The Honest Framing

This chapter belongs to the source-pinned BORI Critical Edition-derived digital witness. Its unique addresses are publicly readable and indexable; this remains a digital-witness claim, not a claim that every Mahābhārata recension agrees word-for-word or that the traditional 100,000-verse extent is represented here.

Navigation

Sources and Connected Readings

Continue from these 24 source-pinned Devanāgarī addresses to Aśvamedhika-Parva, the Mahābhārata reading map, and any exact Bhagavad-Gītā correspondence.

MBh 14.23local chapter route · Aśvamedhika-ParvaAśvamedhika-Parvaparent Parva chapter index/mahabharata18-parva Sanskrit reading index with edition and address notesBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷