🪷 Mahābhārata · Anuśāsana-Parva · Chapter 40

The Book of the Final Teaching · Parva 13 · 59 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine

This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.

MBh 13.40local chapter route · Anuśāsana-ParvaAnuśāsana-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

The Devanāgarī Yathārtha · 59 Shlokas

MBh 13.40.1
[भ] एवम एतन महाबाहॊ नात्र मिथ्यास्ति किं चन यथा बरवीषि कौरव्य नारीम्प्रति जनाधिप
MBh 13.40.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन महात्मना
MBh 13.40.3
परमदाश च यथा सृष्टा बरह्मणा भरतर्षभ यदर्थं तच च ते तात परवक्ष्ये वसुधाधिप
MBh 13.40.4
न हि सत्रीभ्य परं पुत्र पापीयः किं चिद अस्ति वै अग्निर हि परमदा दीप्तॊ मायाश च मयजा विभॊ कषुर धारा विषं सर्पॊ मृत्युर इत्य एकतः सत्रियः
MBh 13.40.5
इमाः परजा महाबाहॊ धार्मिका इति नः शरुतम सवयं गच्छन्ति देवत्वं ततॊ देवान इयाद भयम
MBh 13.40.6
अथाभ्यगच्छन देवास ते पितामहम अरिंदम निवेद्य मानसं चापि तूष्णीम आसन्न वान मुखाः
MBh 13.40.7
तेषाम अन्तर्गतं जञात्वा देवानां स पितामहः मानवानां परमॊहार्थं कृत्या नार्यॊ ऽसृजत परभुः
MBh 13.40.8
पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यॊ नार्य इहाभवन असाध्व्यस तु समुत्पन्न कृत्या सर्गात परजापतेः
MBh 13.40.9
ताभ्यः कामान यथाकामं परादाद धि स पितामहः ताः कामलुब्धाः परमदाः परामथ्नन्ति नरांस तदा
MBh 13.40.10
करॊधं कामस्य देवेशः सहायं चासृजत परभुः असज्जन्त परजाः सर्वाः कामक्रॊधवशं गताः
MBh 13.40.11
न च सत्रीणां करिया का चिद इति धर्मॊ वयवस्थितः निरिन्द्रिया अमन्त्राश च सत्रियॊ ऽनृतम इति शरुतिः
MBh 13.40.12
शय्यासनम अलंकारम अन्नपानम अनार्यताम दुर्वाग भावं रतिं चैव ददौ सत्रीभ्यः परजापतिः
MBh 13.40.13
न तासां रक्षणं कर्तुं शक्यं पुंसा कथं चन अपि विश्वकृता तात कुतस तु पुरुषैर इह
MBh 13.40.14
वाचा वा वधबन्धैर वा कलेशैर वा विविधैस तथा न शक्या रक्षितुं नार्यस ता हि नित्यम असंयताः
MBh 13.40.15
इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच छरुतवान अहम यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरु सत्रियः
MBh 13.40.16
ऋषिर आसीन महाभागॊ देव शर्मेति विश्रुतः तस्य भार्या रुचिर नाम रूपेणासदृशी भुवि
MBh 13.40.17
तस्य रूपेण संमत्ता देवगन्धर्वदानवाः विशेषतस तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः
MBh 13.40.18
नारीणां चरितज्ञश च देव शर्मा महामुनिः यथाशक्ति यथॊत्साहं भार्यां ताम अभ्यरक्षत
MBh 13.40.19
पुरंदरं च जानीते परस्त्री कामचारिणम तस्माद यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह
MBh 13.40.20
स कदा चिद ऋषिस तात यज्ञं कर्तुमनास तदा भार्य संरक्षणं कार्यं कथं सयाद इत्य अचिन्तयत
MBh 13.40.21
रक्षा विधानं मनसा स विचिन्त्य महातपाः आहूय दयितं शिष्यं विपुलं पराह भार्गवम
MBh 13.40.22
यज्ञकारॊ गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वरः पुत्र परार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम
MBh 13.40.23
आप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा परति पुरंदरम स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूद्वह
MBh 13.40.24
इत्य उक्तॊ विपुलस तेन तपस्वी नियतेन्द्रियः सदैवॊग्र तपा राजन्न अग्न्यर्कसदृशद्युतिः
MBh 13.40.25
धर्मज्ञः सत्यवादी च तथेति परत्यभाषत पुनश चेदं महाराज पप्रच्छ परथितं गुरुम
MBh 13.40.26
कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्य आगछतॊ मुने वपुस तेजश च कीदृग वै तन मे वयाख्यातुम अर्हसि
MBh 13.40.27
ततः स भगवांस तस्मै विपुलाय महात्मने आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत
MBh 13.40.28
बहु मायः स विप्रर्षे बलहा पाकशासनः तांस तान विकुरुते भावान बहून अथ मुहुर मुहुः
MBh 13.40.29
किरीटी वज्रभृद धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डलः भवत्य अथ मुहूर्तेन चण्डाल समदर्शनः
MBh 13.40.30
शिखी जटी चीरवासाः पुनर भवति पुत्रक बृहच छरीरश च पुनः पीवरॊ ऽथ पुनः कृशः
MBh 13.40.31
गौरं शयामं च कृष्णं च वर्णं विकुरुते पुनः विरूपॊ रूपवांश चैव युवा वृद्धस तथैव च
MBh 13.40.32
पराज्ञॊ जडश च मूकश च हरस्वॊ दीर्घस तथैव च बराह्मणः कषत्रियश चैव वैश्यः शूद्रस तथैव च परतिलॊमानुलॊमश च भवत्य अथ शतक्रतुः
MBh 13.40.33
शुकवायस रूपी च हंसकॊकिल रूपवान सिंहव्याघ्र गजानां च रूपं धारयते पुनः
MBh 13.40.34
दैवं दैत्यम अथॊ राज्ञां वपुर धारयते ऽपि च सुकृशॊ वायुभग्नाङ्गः शकुनिर विकृतस तथा
MBh 13.40.35
चतुष पाद बहुरूपश च पुनर भवति बालिशः मक्षिका मशकादीनां वपुर धारयते ऽपि च
MBh 13.40.36
न शक्यम अस्य गरहणं कर्तुं विपुलकेन चित अपि विश्वकृता तात येन सृष्टम इदं जगत
MBh 13.40.37
पुनर अन्तर्हितः शक्रॊ दृश्यते जञानचक्षुषा वायुभूतश च स पुनर देवराजॊ भवत्य उत
MBh 13.40.38
एवंरूपाणि सततं कुरुते पाकशासनः तस्माद विपुलयत्नेन रक्षेमां तनुमध्यमाम
MBh 13.40.39
यथा रुचिं नावलिहेद देवेन्द्रॊ भृगुसत्तम ऋताव उपहितं नयस्तं हविः शवेव दुरात्मवान
MBh 13.40.40
एवम आख्याय स मुनिर यज्ञकारॊ ऽगमत तदा देव शर्मा महाभागस ततॊ भरतसत्तम
MBh 13.40.41
विपुलस तु वचः शरुत्वा गुरॊश चिन्तापरॊ ऽभवत रक्षां च परमां चक्रे देवराजान महाबलात
MBh 13.40.42
किं नु शक्यं मया कर्तुं गुरु दाराभिरक्षणे मायावी हि सुरेन्द्रॊ ऽसौ दुर्धर्षश चापि वीर्यवान
MBh 13.40.43
नापिधायाश्रमं शक्यॊ रक्षितुं पाकशासनः उटजं वा तथा हय अस्य नानाविध सरूपता
MBh 13.40.44
वायुरूपेण वा शक्रॊ गुरु पत्नीं परधर्षयेत तस्माद इमां संप्रविश्य रुचिं सथास्ये ऽहम अद्य वै
MBh 13.40.45
अथ वा पौरुषेणेयम अशक्या रक्षितुं मया बहुरूपॊ हि भगवाञ शरूयते हरिवाहनः
MBh 13.40.46
सॊ ऽहं यॊगबलाद एनां रक्षिष्ये पाकशासनात गात्राणि गात्रैर अस्याहं संप्रवेक्ष्ये ऽभिरक्षितुम
MBh 13.40.47
यद्य उच्छिष्टाम इमां पत्नीं रुचिं पश्येत मे गुरुः शप्स्यत्य असंशयं कॊपाद दिव्यज्ञानॊ महातपाः
MBh 13.40.48
न चेयं रक्षितुं शक्या यथान्या परमदा नृभिः मायावी हि सुरेन्द्रॊ ऽसाव अहॊ पराप्तॊ ऽसमि संशयम
MBh 13.40.49
अवश्य करणीयं हि गुरॊर इह हि शासनम यदि तव एतद अहं कुर्याम आश्चर्यं सयात कृतं मया
MBh 13.40.50
यॊगेनानुप्रविश्येह गुरु पत्न्याः कलेवरम निर्मुक्तस्य रजॊरूपान नापराधॊ भवेन मम
MBh 13.40.51
यथा हि शून्यां पथिकः सभाम अध्यावसेत पथि तथाद्यावासयिष्यामि गुरु पत्न्याः कलेवरम
MBh 13.40.52
असक्तः पद्मपत्रस्थॊ जलबिन्दुर यथा चलः एवम एव शरीरे ऽसया निवत्स्यामि समाहितः
MBh 13.40.53
इत्य एवं धर्मम आलॊक्य वेद वेदांश च सर्वशः तपश च विपुलं दृष्ट्वा गुरॊर आत्मन एव च
MBh 13.40.54
इति निश्चित्य मनसा रक्षां परति स भार्गवः आतिष्ठत परमं यत्नं यथा तच छृणु पार्थिव
MBh 13.40.55
गुरु पत्नीम उपासीनॊ विपुलः स महातपाः उपासीनाम अनिन्द्याङ्गीं कथाभिः समलॊभयत
MBh 13.40.56
नेत्राभ्यां नेत्रयॊर अस्या रश्मीन संयॊज्य रश्मिभिः विवेश विपुलः कायम आकाशं पवनॊ यथा
MBh 13.40.57
लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च अविचेष्टन्न अतिष्ठद वै छायेवान्तर्गतॊ मुनिः
MBh 13.40.58
ततॊ विष्टभ्य विपुलॊ गुरु पत्न्याः कलेवरम उवास रक्षणे युक्तॊ न च सा तम अबुध्यत
MBh 13.40.59
यं कालं नागतॊ राजन गुरुस तस्य महात्मनः करतुं समाप्य सवगृहं तं कालं सॊ ऽभयरक्षत

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷