🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 81
The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 41 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit
Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine
This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.
MBh 12.81local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation
The Devanāgarī Yathārtha · 41 Shlokas
MBh 12.81.1
यद अप्य अल्पतरं कर्म तद अप्य एकेन दुष्करम
पुरुषेणासहायेन किम उ राज्यं पिता मह
MBh 12.81.2
किं शीलः किं समाचारॊ राज्ञॊ ऽरथसचिवॊ भवेत
कीदृशे विश्वसेद राजा कीदृशे नापि विश्वसेत
MBh 12.81.3
चतुर्विधानि मित्राणि राज्ञां राजन भवन्त्य उत
सहार्थॊ भजमानश च सहजः कृत्रिमस तथा
MBh 12.81.4
धर्मात्मा पञ्चमं मित्रं स तु नैकस्य न दवयॊः
यतॊ धर्मस ततॊ वा सयान मध्यस्थॊ वा ततॊ भवेत
MBh 12.81.5
यस तस्यार्थॊ न रॊचेत न तं तस्य परकाशयेत
धर्माधर्मेण राजानश चरन्ति विजिगीषवः
MBh 12.81.6
चतुर्णां मध्यमौ शरेष्ठौ नित्यं शङ्क्यौ तथापरौ
सर्वे नित्यं शङ्कितव्याः परत्यक्षं कार्यम आत्मनः
MBh 12.81.7
न हि राज्ञा परमादॊ वै कर्तव्यॊ मित्र रक्षणे
परमादिनं हि राजानं लॊकाः परिभवन्त्य उत
MBh 12.81.8
असाधुः साधुताम एति साधुर भवति दारुणः
अरिश च मित्रं भवति मित्रं चापि परदुष्यति
MBh 12.81.9
अनित्य चित्तः पुरुषस तस्मिन कॊ जातु विश्वसेत
तस्मात परधानं यत कार्यं परत्यक्षं तत समाचरेत
MBh 12.81.10
एकान्तेन हि विश्वासः कृत्स्नॊ धर्मार्थनाशकः
अविश्वासश च सर्वत्र मृत्युना न विशिष्यते
MBh 12.81.11
अकालमृत्युर विश्वासॊ विश्वसन हि विपद्यते
यस्मिन करॊति विश्वासम इच्छतस तस्य जीवति
MBh 12.81.12
तस्माद विश्वसितव्यं च शङ्कितव्यं च केषु चित
एषा नीतिगतिस तात लक्ष्मीश चैव सनातनी
MBh 12.81.13
यं मन्येत ममाभावाद इमम अर्थागमः सपृशेत
नित्यं तस्माच छङ्कितव्यम अमित्रं तं विदुर बुधाः
MBh 12.81.14
यस्य कषेत्राद अप्य उदकं कषेत्रम अन्यस्य गच्छति
न तत्रानिच्छतस तस्य भिद्येरन सर्वसेतवः
MBh 12.81.15
तथैवात्य उदकाद भीतस तस्य भेदनम इच्छति
यम एवं लक्षणं विद्यात तम अमित्रं विनिर्दिशेत
MBh 12.81.16
यः समृद्ध्या न तुष्येत कषये दीनतरॊ भवेत
एतद उत्तममित्रस्य निमित्तम अभिचक्षते
MBh 12.81.17
यं मन्येत ममाभावाद अस्याभावॊ भवेद इति
तस्मिन कुर्वीत विश्वासं यथा पितरि वै तथा
MBh 12.81.18
तं शक्त्या वर्धमानश च सर्वतः परिबृंहयेत
नित्यं कषताद वारयति यॊ धर्मेष्व अपि कर्मसु
MBh 12.81.19
कषताद भीतं विजानीयाद उत्तमं मित्र लक्षणम
ये तस्य कषतम इच्छन्ति ते तस्य रिपवः समृताः
MBh 12.81.20
वयसनान नित्यभीतॊ ऽसौ समृद्ध्याम एव तृप्यते
यत सयाद एवंविधं मित्रं तद आत्मसमम उच्यते
MBh 12.81.21
रूपवर्णस्वरॊपेतस तितिक्षुर अनसूयकः
कुलीनः शीलसंपन्नः स ते सयात परत्यनन्तरः
MBh 12.81.22
मेधा वी समृतिमान दक्षः परकृत्या चानृशंस वान
यॊ मानितॊ ऽमानितॊ वा न संदूष्येत कदा चन
MBh 12.81.23
ऋत्विग वा यदि वाचार्यः सखा वात्यन्त संस्तुतः
गृहे वसेद अमात्यस ते यः सयात परम अपूजितः
MBh 12.81.24
स ते विद्यात परं मन्त्रं परकृतिं चार्थधर्मयॊः
विश्वासस ते भवेत तत्र यथा पितरि वै तथा
MBh 12.81.25
नैव दवौ न तरयः कार्या न मृष्येरन परस्परम
एकार्थाद एव भूतानां भेदॊ भवति सर्वदा
MBh 12.81.26
कीर्तिप्रधानॊ यश च सयाद यश च सयात समये सथितः
समर्थान यश च न दवेष्टि समर्थान कुरुते च यः
MBh 12.81.27
यॊ न कामाद भयाल लॊभात करॊधाद वा धर्मम उत्सृजेत
दक्षः पर्याप्तवचनः स ते सयात परत्यनन्तरः
MBh 12.81.28
शूरश चार्यश च विद्वांश च परतिपत्तिविशारदः
कुलीनः शीलसंपन्नस तितिक्षुर अनसूयकः
MBh 12.81.29
एते हय अमात्याः कर्तव्याः सर्वकर्मस्व अवस्थिताः
पूजिताः संविभक्ताश च सुसहायाः सवनुष्ठिताः
MBh 12.81.30
कृत्स्नम एते विनिक्षिप्ताः परतिरूपेषु कर्मसु
युक्ता महत्सु कार्येषु शरेयांस्य उत्पादयन्ति च
MBh 12.81.31
एते कर्माणि कुर्वन्ति सपर्धमाना मिथः सदा
अनुतिष्ठन्ति चैवार्थान आचक्षाणाः परस्परम
MBh 12.81.32
जञातिभ्यश चैव बिभ्येथा मृत्यॊर इव यतः सदा
उपराजेव राजर्धिं जञातिर न सहते सदा
MBh 12.81.33
ऋजॊर मृदॊर वदान्यस्य हरीमतः सत्यवादिनः
नान्यॊ जञातेर महाबाहॊ विनाशम अभिनन्दति
MBh 12.81.34
अज्ञातिता नातिसुखा नावज्ञेयास तव अतः परम
अज्ञाति मन्तं पुरुषं परे परिभवन्त्य उत
MBh 12.81.35
निकृतस्य नरैर अन्यैर जञातिर एव परायणम
नान्यैर निकारं सहते जञातेर जञातिः कदा चन
MBh 12.81.36
आत्मानम एव जानाति निकृतं बान्धवैर अपि
तेषु सन्ति गुणाश चैव नैर्गुण्यं तेषु लक्ष्यते
MBh 12.81.37
नाज्ञातिर अनुगृह्णाति नाज्ञातिर दिग्धम अस्यति
उभयं जञातिलॊकेषु दृश्यते साध्व असाधु च
MBh 12.81.38
तान मानयेत पूजयेच च नित्यं वाचा च कर्मणा
कुर्याच च परियम एतेभ्यॊ नाप्रियं किं चिद आचरेत
MBh 12.81.39
विश्वस्तवद अविश्वस्तस तेषु वर्तेत सर्वदा
न हि दॊषॊ गुणॊ वेति निस्पृक्तस तेषु दृश्यते
MBh 12.81.40
तस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्याप्रमादिनः
अमित्राः संप्रसीदन्ति तथा मित्री भवन्त्य अपि
MBh 12.81.41
य एवं वर्तते नित्यं जञातिसंबन्धिमण्डले
मित्रेष्व अमित्रेष्व ऐश्वर्ये चिरं यशसि तिष्ठति
🪷 The Honest Framing
This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.
Navigation
- ← Śānti-Parva chapter-index (353 chapters)
- ← Mahābhārata master-index (all 18 Parvas)
- ← Previous chapter · Śānti-Parva Ch 80
- Next chapter · Śānti-Parva Ch 82 →
🪷 जय व्यास भगवान् 🪷