🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 239

The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 25 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

The Devanāgarī Yathārtha · 25 Shlokas

MBh 12.239.1
[षुक्र] अध्यात्मं विस्तरेणेह पुनर एव वदस्व मे यद अध्यात्मं यथा चेदं भगवन्न ऋषिसत्तम
MBh 12.239.2
[वयास] अध्यात्मं यद इदं तात पुरुषस्येह विद्यते तत ते ऽहं संप्रवक्ष्यामि तस्य वयाख्याम इमां शृणु
MBh 12.239.3
भूमिर आपस तथा जयॊतिर वायुर आकाशम एव च महाभूतानि भूतानां सागरस्यॊर्मयॊ यथा
MBh 12.239.4
परसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः तद्वन महान्ति भूतानि यवीयःसु विकुर्वते
MBh 12.239.5
इति तन्मयम एवेदं सर्वं सथावरजङ्गमम सर्गे च परलये चैव तस्मान निर्दिश्यते तथा
MBh 12.239.6
महाभूतानि पञ्चैव सर्वभूतेषु भूतकृत अकरॊत तात वैषम्यं यस्मिन यद अनुपश्यति
MBh 12.239.7
[षुक] अकरॊद यच छरीरेषु कथं तद उपलक्षयेत इन्द्रियाणि गुणाः के चित कथं तान उपलक्षयेत
MBh 12.239.8
[वयास] एतत ते वर्तयिष्यामि यथावद इह दर्शनम शृणु तत्त्वम इहैकाग्रॊ यथातत्त्वं यथा च तत
MBh 12.239.9
शब्दः शरॊत्रं तथा खानि तरयम आकाशसंभवम पराणश चेष्टा तथा सपर्श एते वायुगुणास तरयः
MBh 12.239.10
रूपं चक्षुर विपाकश च तरिधा जयॊतिर विधीयते रसॊ ऽथ रसनं सनेहॊ गुणास तव एते तरयॊ ऽमभसाम
MBh 12.239.11
घरेयं घराणं शरीरं च भूमेर एते गुणास तरयः एतावान इन्द्रियग्रामॊ वयाख्यातः पाञ्चभौतिकः
MBh 12.239.12
वायॊः सपर्शॊ रसॊ ऽदभ्यश च जयॊतिषॊ रूपम उच्यते आकाशप्रभवः शब्दॊ गन्धॊ भूमिगुणः समृतः
MBh 12.239.13
मनॊ बुद्धिश च भावश च तरय एते ऽऽतमयॊनिजाः न गुणान अतिवर्तन्ते गुणेभ्यः परमा मताः
MBh 12.239.14
इन्द्रियाणि नरे पञ्च सस्थं तु मन उच्यते सप्तमीं बुद्धिम एवाहुः कषेत्रज्ञं पुनर अस्तमम
MBh 12.239.15
चक्षुर आलॊचनायैव संशयं कुरुते मनः बुद्धिर अध्यवसानाय साक्षी कषेत्रज्ञ उच्यते
MBh 12.239.16
रजस तमश च सत्त्वं च तरय एते सवयॊनिजाः समाः सर्वेषु भूतेषु तद गुणेषूपलक्षयेत
MBh 12.239.17
यथा कूर्म इहाङ्गानि परसार्य विनियच्छति एवम एवेन्द्रिय गरामं बुद्धिः सृष्ट्वा नियच्छति
MBh 12.239.18
यद ऊर्ध्वं पादतलयॊर अवाङ्मूर्ध्नश च पश्यति एतस्मिन्न एव कृत्ये वै वर्तते बुद्धिर उत्तमा
MBh 12.239.19
गुणान नेनीयते बुद्धिर बुद्धिर एवेन्द्रियाण्य अपि मनः सस्थानि सर्वाणि बुद्ध्यभावे कुतॊ गुणाः
MBh 12.239.20
तत्र यत परीतिसंयुक्तं किं चिद आत्मनि लक्षयेत परशान्तम इव संशुद्धं सत्त्वं तद उपधारयेत
MBh 12.239.21
यत तु संतापसंयुक्तं काये मनसि वा भवेत रजः परवर्तकं तत सयात सततं हारि देहिनाम
MBh 12.239.22
यत तु संमॊह संयुक्तम अव्यक्तविषयं भवेत अप्रतर्क्यम अविज्ञेयं तमस तद उपधार्यताम
MBh 12.239.23
परहर्षः परीतिर आनन्दः साम्यं सवस्थात्म चित्तता अकस्माद यदि वा कस्माद वर्तते सात्त्विकॊ गुणः
MBh 12.239.24
अभिमानॊ मृषावादॊ लॊभॊ मॊहस तथाक्षमा लिङ्गानि रजसस तानि वर्तन्ते हेत्वहेतुतः
MBh 12.239.25
तथा मॊहः परमादश च तन्द्री निद्रा परबॊधिता कथं चिद अभिवर्तन्ते विज्ञेयास तामसा गुणाः

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷