🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 224

The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 75 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine

This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.

MBh 12.224local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

The Devanāgarī Yathārtha · 75 Shlokas

MBh 12.224.1
[य] आद्यन्तं सर्वभूतानां शरॊतुम इच्छामि कौरव धयानं कर्म च कालं च तथैवायुर युगे युगे
MBh 12.224.2
लॊकतत्त्वं च कार्त्स्न्येन भूतानाम आगतिं गतिम सर्गश च निधनं चैव कुत एतत परवर्तते
MBh 12.224.3
यदि ते ऽनुग्रहे बुद्धिर अस्मास्व इह सतां वर एतद भवन्तं पृच्छामि तद भवान परब्रवीतु मे
MBh 12.224.4
पूर्वं हि कथितं शरुत्वा भृगुभासितम उत्तमम भरद्वाजस्य विप्रर्षेस ततॊ मे बुद्धिर उत्तमा
MBh 12.224.5
जाता परमधर्मिष्ठा दिव्यसंस्थान संस्थिता ततॊ भूयस तु पृच्छामि तद भवान वक्तुम अर्हति
MBh 12.224.6
[भी] अत्र ते वर्तयिष्ये ऽहम इतिहासं पुरातनम जगौ यद भगवान वयासः पुत्राय परिपृच्छते
MBh 12.224.7
अधीत्य वेदान अखिलान साङ्गॊपनिषदस तथा अन्विच्छन नैष्ठिकं कर्म धर्मनैपुन दर्शनात
MBh 12.224.8
कृष्णद्वैपायनं वयासं पुत्रॊ वैयासकिः शुकः पप्रच्छ संदेहम इमं छिन्नधर्मार्थसंशयम
MBh 12.224.9
भूतग्रामस्य कर्तारं कालज्ञाने च निश्चयम बराह्मणस्य च यत्कृत्यं तद भवान वक्तुम अर्हति
MBh 12.224.10
तस्मै परॊवाच तत सर्वं पिता पुत्राय पृच्छते अतीतानागते विद्वान सर्वज्ञः सर्वधर्मवित
MBh 12.224.11
अनाद्य अन्तम अजं दिव्यम अजरं धरुवम अव्ययम अप्रतर्क्यम अविज्ञेयं बरह्माग्रे समवर्तत
MBh 12.224.12
कास्था निमेषा दश पञ्च चैव; तरिशत तु कास्था गणयेत कलां ताम तरिंशत कलाश चापि भवेन मुहूर्तॊ; भागः कलाया दशमश च यः सयात
MBh 12.224.13
तरिंशन मुहूर्तश च भवेद अहश च; रात्रिश च संख्या मुनिभिः परनीता मासः समृतॊ रात्र्यहनी च तरिंशत; संवत्सरॊ दवादशमास उक्तः संवत्सरं दवे अयने वदन्ति; संख्याविदॊ दक्षिणम उत्तरं च
MBh 12.224.14
अहॊरात्रे विभजते सूर्यॊ मानुषलौकिके रात्रिः सवप्नाय भूतानां चेष्टायै कर्मणाम अहर
MBh 12.224.15
पित्र्ये रात्र्यहनी मासः परविभागस तयॊः पुनः कृष्णॊ ऽहः कर्म चेष्टायां शुक्लः सवप्नाय शर्वरी
MBh 12.224.16
दैवे रात्र्यहनी वर्षं परविभागस तयॊः पुनः अहस तत्रॊदग अयनं रात्रिः सयाद दक्षिणायनम
MBh 12.224.17
ये ते रात्र्यहनी पूर्वे कीर्तिते दैवलौकिके तयॊः संख्याय वर्षाग्रं बराह्मे वक्ष्याम्य अहः कषपे
MBh 12.224.18
तेषां संवत्सराग्राणि परवक्ष्याम्य अनुपूर्वशः कृते तरेतायुगे चैव दवापरे च कलौ तथा
MBh 12.224.19
चत्वार्य आहुः सहस्राणि वर्षाणां तत कृतं युगम तस्य तावच छती संध्या संध्यांशश च तथाविधः
MBh 12.224.20
इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च तरिषु एकापायेन संयान्ति सहस्राणि शतानि च
MBh 12.224.21
एतानि शाश्वताँल लॊकान धारयन्ति सनातनान एतद बरह्मविदां तात विदितं बरह्म शाश्वतम
MBh 12.224.22
चतुर्पात सकलॊ धर्मः सत्यं चैव कृते युगे नाधर्मेणागमः कश चित परस तस्य परवर्तते
MBh 12.224.23
इतरेष्व आगमाद धर्मः पदशस तव अवरॊप्यते चौरिकानृत मायाभिर अधर्मश चॊपचीयते
MBh 12.224.24
अरॊगाः सर्वसिद्धार्थाश चतुर्वर्ष शतायुषः कृते तरेतादिष्व एतेषां पादशॊ हरसते वयः
MBh 12.224.25
वेदवादाश चानुयुगं हरसन्तीति च नः शरुतम आयूंसि चाशिषश चैव वेदस्यैव च यत फलम
MBh 12.224.26
अन्ये कृतयुगे धर्मास तरेतायां दवापरे ऽपरे अन्ये कलियुगे धर्मा यथाशक्ति कृता इव
MBh 12.224.27
तपः परं कृतयुगे तरेतायां जञानम उत्तमम दवापरे यज्ञम एवाहुर दानम एव कलौ युगे
MBh 12.224.28
एतां दवादश साहस्रीं युगाख्यां कवयॊ विदुः सहस्रं परिवृत्तं तद बराह्मं दिवसम उच्यते
MBh 12.224.29
रात्रिस तावत तिथी बराह्मी तद आदौ विश्वम ईश्वरः परलये ऽधयात्मम आविश्य सुप्त्वा सॊ ऽनते विबुध्यते
MBh 12.224.30
सहस्रयुगपर्यन्तम अहर यद बरह्मणॊ विदुः रात्रिं युगसहस्रान्तां ते ऽहॊरात्रविदॊ जनाः
MBh 12.224.31
परतिबुद्धॊ विकुरुते बरह्माक्षय्यं कषपाक्षये सृजते च महद भूतं तस्माद वयक्तात्मकं मनः
MBh 12.224.32
बरह्मतेजॊमयं शुक्रं यस्य सर्वम इदं जगत एकस्य भूतं भूतस्य दवयं सथावरजङ्गमम
MBh 12.224.33
अहर मुखे विबुद्धः सन सृजते विद्यया जगत अग्र एव महाभूतम आशु वयक्तात्मकं मनः
MBh 12.224.34
अभिभूयेह चार्चिष्मद वयसृजत सप्त मानसान दूरगं बहुधागामि परार्थना संशयात्मकम
MBh 12.224.35
मनः सृष्टिं विकुरुते चॊद्यमानं सिसृक्षया आकाशं जायते तस्मात तस्य शब्दॊ गुणॊ मतः
MBh 12.224.36
आकाशात तु विकुर्वाणात सर्वगन्धवहः शुचिः बलवाञ जायते वायुस तस्य सपर्शॊ गुणॊ मतः
MBh 12.224.37
वायॊर अपि विकुर्वाणाज जयॊतिर भूतं तमॊनुदम रॊचिष्णु जायते तत्र तद रूपगुणम उच्यते
MBh 12.224.38
जयॊतिषॊ ऽपि विकुर्वाणाद भवन्त्य आपॊ रसात्मिकाः अद्भ्यॊ गन्धगुणा भूमिः पूर्वैषा सृष्टिर उच्यते
MBh 12.224.39
गुणाः पूर्वस्य पूर्वस्य पराप्नुवन्त्य उत्तरॊत्तरम तेषां यावत तिथं यद यत तत तत तावद गुणं समृतम
MBh 12.224.40
उपलभ्याप्सु चेद गन्धं के चिद बरूयुर अनैपुणात पृथिव्याम एव तं विद्याद आपॊ वायुं च संश्रितम
MBh 12.224.41
एते तु सप्त पुरुषा नाना विर्याः पृथक पृथक नाशक्नुवन परजाः सरष्टुम असमागम्य सर्वतः
MBh 12.224.42
ते समेत्य महात्मानम अन्यॊन्यम अभिसंश्रिताः शरीराश्रयणं पराप्तास ततः पुरुष उच्यते
MBh 12.224.43
शरयणाच छरीरं भवति मूर्तिमत सॊदशात्मकम तद आविशन्ति भूतानि महान्ति सह कर्मणा
MBh 12.224.44
सर्वभूतानि चादाय तपसश चरणाय च आदिकर्ता महाभूतं तम एवाहुः परजापतिम
MBh 12.224.45
स वै सृजति भूतानि स एव पुरुषः परः अजॊ जनयते बरह्मा देवर्षिपितृमानवान
MBh 12.224.46
लॊकान नदीः समुद्रांश च दिशः शैलान वनस्पतीन नरकिंनर रक्षांसि वयः पशुमृगॊरगान अव्ययं च वययं चैव दवयं सथावरजङ्गमम
MBh 12.224.47
तेषां ये यानि कर्माणि पराक सृष्ट्यां परतिपेदिरे तान्य एव परतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः
MBh 12.224.48
हिंस्राहिंस्रे मृदु करूरे धर्माधर्मे ऋतानृते अतॊ यन मन्यते धाता तस्मात तत तस्य रॊचते
MBh 12.224.49
महाभूतेषु नानात्वम इन्द्रियार्थेषु मूर्तिषु विनियॊगं च भूतानां धातैव विदधात्य उत
MBh 12.224.50
के चित पुरुषकारं तु पराहुः कर्मविदॊ जनाः दैवम इत्य अपरे विप्राः सवभावं भूतचिन्तकाः
MBh 12.224.51
पौरुषं कर्म दैवं च फलवृत्ति सवभावतः तरय एते ऽपृथग बूता नविवेकं तु के चन
MBh 12.224.52
एवम एतच च नैवं च यद भूतं सृजते जगत कर्मस्था विषमं बरूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः
MBh 12.224.53
तपॊ निःश्रेयसं जन्तॊस तस्य मूलं दमः शमः तेन सर्वान अवाप्नॊति यान कामान मनसेच्छति
MBh 12.224.54
तपसा तद अवाप्नॊति यद भूतं सृजते जगत स तद भूतश च सर्वेषां भूतानां भवति परभुः
MBh 12.224.55
ऋषयस तपसा वेदान अध्यैषन्त दिवानिशम अनादि निधना नित्या वाग उत्सृष्टा सवयम्भुवा
MBh 12.224.56
ऋषीणां नामधेयानि याश च वेदेषु सृष्टयः शर्वर्य अन्तेषु जातानां तान्य एवैभ्यॊ ददाति सः
MBh 12.224.57
नाम भेदस तपः कर्म यज्ञाख्या लॊकसिद्धयः आत्मसिद्धिस तु वेदेषु परॊच्यते दशभिः करमैः
MBh 12.224.58
यद उक्तं वेदवादेषु गहनं वेद दृष्टिभिः तद अन्तेषु यथा युक्तं करमयॊगेन लक्ष्यते
MBh 12.224.59
कर्मजॊ ऽयं पृथग्भावॊ दवन्द्वयुक्तॊ वियॊगिनः आत्मसिद्धिस तु विज्ञाता जहाति परायशॊ बलम
MBh 12.224.60
दवे बरह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं बरह्माधिगच्छति
MBh 12.224.61
आरम्भ यज्ञाः कषत्रस्य हविर यज्ञा विशस तथा परिचारयज्ञाः शूद्रास तु तपॊयज्ञा दविजातयः
MBh 12.224.62
तरेतायुगे विधिस तव एषां यज्ञानां न कृते युगे दवापरे विप्लवं यान्ति यज्ञाः कलियुगे तथा
MBh 12.224.63
अपृथग धर्मिणॊ मर्त्या ऋक सामानि यजूंसि च काम्यां पुष्टिं पृथग दृष्ट्वा तपॊभिस तप एव च
MBh 12.224.64
तरेतायां तु समस्तास ते परादुरासन महाबलाः संयन्तारः सथावराणां जङ्गमानां च सर्वशः
MBh 12.224.65
तरेतायां संहता हय एते यज्ञा वर्णास तथैव च संरॊधाद आयुषस तव एते वयस्यन्ते दवापरे युगे
MBh 12.224.66
दृश्यन्ते नापि दृश्यन्ते वेदाः कलियुगे ऽखिलाः उत्सीदन्ते सयज्ञाश च केवला धर्मसेतवः
MBh 12.224.67
कृते युगे यस तु धर्मॊ बराह्मणेषु परदृश्यते आत्मवत्सु तपॊवत्सु शरुतवत्सु परतिष्ठितः
MBh 12.224.68
अधर्मव्रतसंयॊगं यथा धर्मं युगे युगे विक्रियन्ते सवधर्मस्था वेदवादा यथा युगम
MBh 12.224.69
यथा विश्वानि भूतानि वृष्ट्या भूयांसि परावृषि सृज्यन्ते जङ्गमस्थानि तथा धर्मा युगे युगे
MBh 12.224.70
यथर्तुष्व ऋतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये दृश्यन्ते तानि तान्य एव तथा बरह्माह रात्रिषु
MBh 12.224.71
विहितं कालनानात्वम अनादि निधनं तथा कीर्तितं यत पुरस्तात ते तत सूते चात्ति च परजाः
MBh 12.224.72
दधाति परभवे सथानं भूतानां संयमॊ यमः सवभावेनैव वर्तन्ते दवन्द्वयुक्तानि भूरिशः
MBh 12.224.73
सर्गः कालः करिया वेदाः कर्ता कार्यं करियाफलम परॊक्तं ते पुत्र सर्वं वै यन मां तवं परिपृच्छसि
MBh 12.224.74
परत्याहारं तु वक्ष्यामि शर्वर्य आदौ गते ऽहनि यथेदं कुरुते ऽधयात्मं सुसूक्ष्मं विश्वम ईश्वरः
MBh 12.224.75
दिवि सूर्यास तथा सप्त दहन्ति शिखिनॊ ऽरचिषा सर्वम एतत तदार्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते जगत

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷