🪷 Mahābhārata · Śānti-Parva · Chapter 221

The Book of Peace · the great dharma-śāstra · Parva 12 · 94 shlokas in canonical Devanāgarī Sanskrit

Mahābhārata Detail Source-Anchor Spine

This chapter page keeps the local Devanāgarī chapter tied to its Parva, the Mahābhārata master route, any exact Gītā cross-anchor, and the wider Vyāsa source spine.

MBh 12.221local chapter route · Śānti-ParvaŚānti-Parvaparent Parva chapter index/mahabharatamaster index for all 18 Parvas and 73,821 ślokasBhīṣma-ParvaMahābhārata Parva 6 · the Gītā lives in chapters 23-40MBh 6.23Bhagavad-Gītā chapter 1 in its Itihāsa homeMBh 6.40Bhagavad-Gītā chapter 18 in its Itihāsa homeRāmopākhyānaVana-Parva 258 · Vyāsa narrates the Rāma-kathā inside Krishna's epicNārāyaṇīyamŚānti-Parva 335 · Nārāyaṇa/Krishna/Viṣṇu/Vāsudeva unity witness/bhagavad-gitadeep Gītā corpus with translations, commentaries, and verse-level anchorsBG 1.1Dharma-kṣetra opening cross-anchored to MBh 6.23.1BG 18.66Carama-Śloka surrender seal inside the Bhīṣma-Parva arcVyāsa vibhūtiBG 10.37 · Krishna names Vyāsa among munisBG 10.37Vyāsa and Dhanañjaya as Krishna-vibhūti source routeŚB 1.2.11Brahman · Paramātmā · Bhagavān as one advaya-tattvaŚB 1.3.28kṛṣṇas tu bhagavān svayam · Vyāsa corpus source seal/binduDiamond of Darśanas · Itihāsa as one Bindu aperture/philosophyKrishna = Paramaatma = Parabrahman constitutional foundation

The Devanāgarī Yathārtha · 94 Shlokas

MBh 12.221.1
[य] पूर्वरूपाणि मे राजन पुरुषस्य भविष्यतः पराभविष्यतश चैव तवं मे बरूहि पितामह
MBh 12.221.2
[भी] मन एव मनुष्यस्य पूर्वरूपाणि शंसति भविष्यतश च भद्रं ते तथैव न भविष्यतः
MBh 12.221.3
अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम शरिया शक्रस्य संवादं तन निबॊध युधिष्ठिर
MBh 12.221.4
महतस तपसॊ वयुष्ट्या पश्यँल लॊकौ परावरौ सामान्यम ऋषिभिर गत्वा बरह्मलॊकनिवासिभिः
MBh 12.221.5
बरह्मैवामित दीप्तौजाः शान्तपाप्मा महातपाः विचचार यथाकामं तरिषु लॊकेषु नारदः
MBh 12.221.6
कदा चित परातर उत्थाय पिस्पृक्षुः सलिलं शुचि धरुवद्वार भवां गङ्गां जगामावततार च
MBh 12.221.7
सहस्रनयनश चापि वज्री शम्बर पाकहा तस्या देवर्षिजुष्टायास तीरम अभ्याजगाम ह
MBh 12.221.8
ताव आप्लुत्य यतात्मानौ कृतजप्यौ समासतुः नद्याः पुलिनम आसाद्य सूक्ष्मकाञ्चनवालिकम
MBh 12.221.9
पुण्यकर्मभिर आख्याता देवर्षिकथिताः कथाः चक्रतुस तौ कथाशीलौ शुचि संहृष्टमानसौ पूर्ववृत्तव्यपेतानि कथयन्तौ समाहितौ
MBh 12.221.10
अथ भास्करम उद्यन्तं रश्मिजालपुरस्कृतम पूर्णमन्दलम आलॊक्य ताव उत्थायॊपतस्थतुः
MBh 12.221.11
अभितस तूदयन्तं तम अर्कम अर्कम इवापरम आकाशे ददृशे जयॊतिर उद्यतार्चिः समप्रभम
MBh 12.221.12
तयॊः समीपं संप्राप्तं परत्यदृश्यत भारत तत सुपर्णार्क चरितम आस्थितं वैष्नवं पदम भाभिर अप्रतिमं भाति तरैलॊक्यम अवभासयत
MBh 12.221.13
दिव्याभिरूप शॊभाभिर अप्सरॊभिः पुरस्कृताम बृहतीम अंशुमत परख्यां बृहद भानॊर इवार्चिषम
MBh 12.221.14
नक्षत्रकल्पाभरणां तारा भक्तिसमस्रजम शरियं ददृशतुः पद्मां साक्षात पद्मतलस्थिताम
MBh 12.221.15
सावरुह्य विमानाग्राद अङ्गनानाम अनुत्तमा अभ्यगच्छत तरिलॊकेशं शक्रं चर्षिं च नारदम
MBh 12.221.16
नारदानुगतः साक्षान मघवांस ताम उपागमत कृताञ्जलिपुतॊ देवीं निवेद्यात्मानम आत्मना
MBh 12.221.17
चक्रे चानुपमां पूजां तस्याश चापि स सर्ववित देवराजः शरियं राजन वाक्यं चेदम उवाच ह
MBh 12.221.18
का तवं केन च कार्येण संप्राप्ता चारुहासिनि कुतश चागम्यते सुभ्रु गन्तव्यं कव च ते शुभे
MBh 12.221.19
[षरी] पुण्येषु तरिषु लॊकेषु सर्वे सथावरजङ्गमः ममात्मभावम इच्छन्तॊ यतन्ते परमात्मना
MBh 12.221.20
साहं वै पङ्कजे जाता सूर्यरश्मि विबॊधिते भूत्यर्थं सर्वभूतानां पद्मा शरीः पद्ममालिनी
MBh 12.221.21
अहं लक्ष्मीर अहं भूतिः शरीश चाहं बलसूदन अहं शरद्धा च मेधा च सन्नतिर विजितिः सथितिः
MBh 12.221.22
अहं धृतिर अहं सिद्धिर अहं तविड भूतिर एव च अहं सवाहा सवधा चैव संस्तुतिर नियतिः कृतिः
MBh 12.221.23
राज्ञां विजयमानानां सेनाग्रेषु धवजेषु च निवासे धर्मशीलानां विषयेषु पुरेषु च
MBh 12.221.24
जितकाशिनि शूरे च संग्रामेष्व अनिवर्तिनि निवसामि मनुष्येन्द्रे सदैव बलसूदलन
MBh 12.221.25
धर्मनित्ये महाबुद्धौ बरह्मण्ये सत्यवादिनि परश्रिते दानशीले च सदैव निवसाम्य अहम
MBh 12.221.26
असुरेष्व अवसंस पूर्वं सत्यधर्मनिबन्धना विपारीतांस तु तान बुद्ध्वा तवयि वासम अरॊचयम
MBh 12.221.27
[षक्र] कथं वृत्तेषु दैत्येषु तवम अवात्सीर वरानने दृष्ट्वा च किम इहागास तवं हित्वा दैतेय दानवान
MBh 12.221.28
[षरी] सवधर्मम अनुतिष्ठत्सु धैर्याद अचलितेषु च सवर्गमार्गाभिरामेषु सत्त्वेषु निरता हय अहम
MBh 12.221.29
दानाध्ययनयज्ञेज्या गुरु दैवतपूजनम विप्राणाम अतिथीनां च तेषां नित्यम अवर्तत
MBh 12.221.30
सुसंमृष्ट गृहाश चासञ जितस्त्रीका हुताग्नयः गुरु शुश्रूसवॊ दान्ता बरह्मण्याः सत्यवादिनः
MBh 12.221.31
शरद्दधाना जितक्रॊधा दानशीलानसूयकाः भृतपुत्रा भृतामात्या भृतदारा हय अनीर्षवः
MBh 12.221.32
अमर्षणा न चान्यॊन्यं सपृहयन्ति कदा चन न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः
MBh 12.221.33
दातारः संगृहीतार आर्याः करुणवेदिनः महाप्रसादा ऋजवॊ दृध भक्ता जितेन्द्रियाः
MBh 12.221.34
संतुष्टभृत्यसचिवाः कृतज्ञाः परियवादिनः यथार्थमानार्थ करा हरीनिषेधा यतव्रताः
MBh 12.221.35
नित्यं पर्वसु सुस्नाताः सवनुलिप्ताः सवलंकृताः उपवासतपः शीलाः परतीता बरह्मवादिनः
MBh 12.221.36
नैनान अभ्युदियात सूर्यॊ न चाप्य आसन परगेनिशाः रात्रौ दधि च सक्तूंश च नित्यम एव वयवर्जयन
MBh 12.221.37
काल्यं घृतं चान्ववेक्षन परयता बरह्मचारिणः मङ्गलान अपि चापश्यन बराह्मणांश चाप्य अपूजयन
MBh 12.221.38
सदा हि ददतां धर्मः सदा चाप्रतिगृह्णताम अर्धं च रात्र्याः सवपतां दिवा चास्वपतां तथा
MBh 12.221.39
कृपणानाथ वृद्धानां दुर्बलातुर यॊषिताम दायं च संविभागं च नित्यम एवानुमॊदताम
MBh 12.221.40
विषण्णं तरस्तम उद्विग्नं भयार्तं वयाधिपीडितम हृतस्वं वयसनार्तं च नित्यम आश्वासयन्ति ते
MBh 12.221.41
धर्मम एवान्ववर्तन्त न हिंसन्ति परस्परम अनुकूलांश च कार्येषु गुरु वृद्धॊपसेविनः
MBh 12.221.42
पितृदेवातिथींश चैव यथावत ते ऽभयपूजयन अवशेषाणि चाश्नन्ति नित्यं सत्यतपॊ रताः
MBh 12.221.43
नैके ऽशनन्ति सुसंपन्नं न गच्छन्ति परस्त्रियम सर्वभूतेष्व अवर्तन्त यथात्मनि दयां परति
MBh 12.221.44
नैवाकाशे न पशुषु नायॊनौ न च पर्वसु इन्द्रियस्य विसर्गं ते ऽरॊचयन्त कदा चन
MBh 12.221.45
नित्यं दानं तथा दाक्ष्यम आर्जवं चैव नित्यदा उत्साहश चानहंकारः परमं सौहृदं कषमा
MBh 12.221.46
सत्यं दानं तपः शौचं कारुण्यं वाग अनिष्ठुरा मित्रेषु चानभिद्रॊहः सर्वं तेष्व अभवत परभॊ
MBh 12.221.47
निद्रा तन्द्री रसं परीतिर असूया चानवेक्षिता अरतिश च विषादश च न सपृहा चाविशन्त ता
MBh 12.221.48
साहम एवंगुणेष्व एव दानवेष्व अवसं पुरा परजा सर्गम उपादाय नैकं युगविपर्यमम
MBh 12.221.49
ततः कालविपर्यासे तेषां गुणविपर्ययात अपश्यं विगतं धर्मं कामक्रॊधवशात्मनाम
MBh 12.221.50
सभा सदां ते वृद्धानां सत्याः कथयतां कथाः पराहसन्न अभ्यसूयंश च सर्ववृद्धान गुणावराः
MBh 12.221.51
यूनः सह समासीनान वृद्धान अभिगतान सतः नाभ्युत्थानाभिवादाभ्यां यथापूर्वम अपूजयन
MBh 12.221.52
वर्तयन्त्य एव पितरि पुत्राः परभवतात्मनः अमित्रभृत्यतां पराप्य खयापयन्तॊ ऽनपत्रपाः
MBh 12.221.53
तथा धर्माद अपेतेन कर्मणा गर्हितेन ये महतः पराप्नुवन्त्य अर्थांस तेष्व एषाम अभवत सपृहा
MBh 12.221.54
उच्छैश चाप्य अवदन रात्रौ नीचैस तत्राग्निर अज्वलत पुत्राः पितॄन अभ्यवदन भार्याश चाभ्यवदन पतीन
MBh 12.221.55
मातरं पितरं वृद्धम आचार्यम अतिथिं गुरुम गुरुवन नाभ्यनन्दन्त कुमारान नान्वपालयन
MBh 12.221.56
भिक्षां बलिम अदत्त्वा च सवयम अन्नानि भुञ्जते अनिष्ट्वा संविभज्याथ पितृदेवातिथीन गुरून
MBh 12.221.57
न शौचम अनुरुध्यन्त तेषां सूदजनास तथा मनसा कर्मणा वाचा भकम आसीद अनावृतम
MBh 12.221.58
विप्रकीर्णानि धान्यानि काकमूषक भॊजनम अपावृतं पयॊ ऽतिष्ठद उच्छिष्टाश चास्पृशन घृतम
MBh 12.221.59
कुद्दाल पाती पतकं परकीर्णं कांस्यभाजनम दरव्यॊपकरणं सर्वं नान्ववैक्षत कुतुम्बिनी
MBh 12.221.60
पराकारागार विध्वंसान न सम ते परतिकुर्वते नाद्रियन्ते पशून बद्ध्वा यवसेनॊदकेन च
MBh 12.221.61
बालानां परेक्षमाणानां सवयं भक्षान अभक्षयन तथा भृत्यजनं सर्वं पर्यश्नन्ति च दानवाः
MBh 12.221.62
पायसं कृसरं मांसम अपूपान अथ शस्कुलीः अपाचयन्न आत्मनॊ ऽरथे वृथा मांसान्य अभक्षयन
MBh 12.221.63
उत्सूर्य शायिनश चासन सर्वे चासन परगेनिशाः अवर्तन कलहाश चात्र दिवारात्रं गृहे गृहे
MBh 12.221.64
अनार्याश चार्यम आसीनं पर्युपासन न तत्र ह आश्रमस्थान विकर्मस्थाः परद्विषन्ति परस्परम संकराश चाप्य अवर्तन्त न च शौचम अवर्तत
MBh 12.221.65
ये च वेद विदॊ विप्रा विस्पष्टम अनृचश च ये निरन्तरविशेषास ते बहुमानावमानयॊः
MBh 12.221.66
हावम आभरणं वेषं गतिं सथितिम अवेक्षितुम असेवन्त भुजिष्या वै दुर्जनाचरितं विधिम
MBh 12.221.67
सत्रियः पुरुषवेषेण पुंसः सत्री वेषधारिणः करीदा रतिविहारेषु परां मुदम अवाप्नुवन
MBh 12.221.68
परभवद्भिः पुरा दायान अर्हेभ्यः परतिपादितान नाभ्यवर्तन्त नास्तिक्याद वर्तन्तः संभवेष्व अपि
MBh 12.221.69
मित्रेणाभ्यर्थितं मित्रम अर्थे संशयिते कव चित बाल कॊत्य अग्रमात्रेण सवार्थेनाघ्नत तद वसु
MBh 12.221.70
परस्वादान रुचयॊ विपन्य वयवहारिणः अदृश्यन्तार्य वर्णेषु शूद्राश चापि तपॊधनाः
MBh 12.221.71
अधीयन्ते ऽवरताः के चिद वृथा वरतम अथापरे अशुश्रूसुर गुरॊः शिष्यः कश चिच छिष्य सखॊ गुरुः
MBh 12.221.72
पिता चैव जनित्री च शरान्तौ वृत्तॊत्सवाव इव अप्रभुत्वे सथितौ वृत्थाव अन्नं परार्थयतः सुतान
MBh 12.221.73
तत्र वेद विदः पराज्ञा गाम्भीर्ये सगरॊपमाः कृष्यादिष्व अभवन सक्ता मूर्खाः शराद्धान्य अभुञ्जत
MBh 12.221.74
परातः परातर च सुप्रश्नं कल्पनं परेषण करियाः शिष्यानुप्रहितास तस्मिन्न अकुर्वन गुरवश च ह
MBh 12.221.75
शवश्रू शवशुरयॊर अग्रे वधूः परेष्यान अशासत अन्वशासच च भर्तारं समाहूयाभिजल्पती
MBh 12.221.76
परयत्नेनापि चारक्षच चित्तं पुत्रस्य वै पिता वयभजंश चापि संरम्भाद दुःखवासं तथावसन
MBh 12.221.77
अग्निदाहेन चॊरैर वा राजभिर वा हृतं धनम दृष्ट्वा दवेषात पराहसन्त सुहृत संभाविता हय अपि
MBh 12.221.78
कृतघ्ना नास्तिकाः पापा गुरु दाराभिमर्शिनः अभक्ष्य भक्षण रता निर्मर्यादा हतत्विषः
MBh 12.221.79
तेष्व एवमादीन आचारान आचरत्सु विपर्यये नाहं देवेन्द्र वत्स्यामि दानवेष्व इति मे मतिः
MBh 12.221.80
तां मां सवयम अनुप्राप्ताम अभिनन्द शचीपते तवयार्चितां मां देवेश पुरॊधास्यन्ति देवताः
MBh 12.221.81
यत्राहं तत्र मत कान्ता मद्विशिष्टा मदर्पणाः सप्त देव्यॊ मयास्तम्यॊ वसं चेष्यन्ति मे ऽसतधा
MBh 12.221.82
आशा शरद्धा धृतिः कान्तिर विजितिः सन्नतिः कषमा अस्तमी वृत्तिर एतासां पुरॊगा पाकशासन
MBh 12.221.83
ताश चाहं चासुरांस तयक्त्वा युष्मद विषयम आगता तरिदशेषु निवत्स्यामॊ धर्मनिष्ठान्तर आत्मसु
MBh 12.221.84
[भी] इत्य उक्तवचनां देवीम अत्यर्थं तौ ननन्दतुः नारदश च तरिलॊकर्षिर वृत्र हन्ता च वासवः
MBh 12.221.85
ततॊ ऽनल सखॊ वायुः परववौ देव वेश्मसु इष्टगन्धः सुखस्पर्शः सर्वेन्द्रियसुखावहः
MBh 12.221.86
शुचौ चाभ्यर्चिते देशे तरिदशाः परायशः सथिताः लक्ष्म्या सहितम आसीनं मघवन्तं दिदृक्षवः
MBh 12.221.87
ततॊ दिवं पराप्य सहस्रलॊचनः; शरियॊपपन्नः सुहृदा सुरर्षिणा रथेन हर्यश्वयुजा सुरर्षभः; सदः सुराणाम अभिसत्कृतॊ ययौ
MBh 12.221.88
अथेङ्गितं वज्रधरस्य नारदः; शरियाश च देव्या मनसा विचारयन शरियै शशंसामर दृष्टपौरुषः; शिवेन तत्रागमनं महर्द्धिमत
MBh 12.221.89
ततॊ ऽमृतं दयौः परववर्ष भास्वती; पितामहस्यायतने सवयम्भुवः अनाहत दुन्दुभयश च नेदिरे; तथा परसन्नाश च दिशश चकाशिरे
MBh 12.221.90
यथर्तु सस्येषु ववर्ष वासवॊ; न धर्ममार्गाद विचचाल कश चन अनेकरत्राकर भूसना च भूः; सुघॊषघॊषा भुवनौकसां जये
MBh 12.221.91
करियाभिरामा मनुजा यशस्विनॊ; बभुः शुभे पुण्यकृतां पथि सथिताः नरामराः किंनरयक्षराक्षसाः; समृद्धिमन्तः सुखिनॊ यशस्विनः
MBh 12.221.92
न जात्व अकाले कुसुमं कुतः फलं; पपात वृक्षात पवनेरिताद अपि रसप्रदाः कामदुघाश च धेनवॊ; न दारुणा वाग विचचार कस्य चित
MBh 12.221.93
इमां सपर्यां सह सर्वकामदैः; शरियां च शक्र परमुखैश च दैवतैः पथन्ति ये विप्रसदः समागमे; समृद्धकामाः शरियम आप्नुवन्ति ते
MBh 12.221.94
तवया कुरूणां वरयत परचॊदितं; भवाभवस्येह परं निदर्शनम तद अद्य सर्वं परिकीर्तितं मया; परीक्ष्य तत्त्वं परिगन्तुम अर्हसि

🪷 The Honest Framing

This is the canonical Devanāgarī Sanskrit yathārtha. English + Hindi translations + classical commentaries arrive in future yajñas. To see the substrate's target-depth (5 English translations + Rāmsukhdās ji Hindi + 5 English commentaries + Sādhaka-Sañjīvanī Hindi vyākhyā per verse), visit any /bhagavad-gita/X/Y page. The Mahābhārata journey starts with the śloka.

Navigation

🪷 जय व्यास भगवान् 🪷